Dove self-esteem project :

Unilever
Materialen die zijn ontwikkeld om jongeren te helpen schoonheidsgerelateerde onzekerheden, die hun geluk en zelfvertrouwen belemmeren, te overwinnen. Deze gratis artikelen en materialen hebben een bewezen impact op het zelfvertrouwen ten aanzien van het lichaam en de zelfwaarde van jongeren. In 2004 is het Dove Self-Esteem project opgezet als steun voor ouders, mentoren en docenten om een positieve boodschap uit te geven en ervoor te zorgen dat jonge kinderen gelukkig en tevreden opgroeien zonder de last van schoonheidsstereotypen en twijfel.
Meer info

De Gids : over begaafdheid in het onderwijs

Eleonoor van Gerven
Nieuwolda : Leuker.nu, 2016. - 294 p.
ISBN 9789463181105
Op elke school zitten begaafde leerlingen. In dit boek komen diverse aspecten aan de orde die van belang zijn voor het herkennen van en het inspelen op de educatieve behoeften van begaafde leerlingen. In het boek brengen 17 specialisten ieder op hun eigen terrein de nieuwste ontwikkelingen in beeld. Onder redactie van Eleonoor van Gerven hebben zij de meest recente wetenschappelijke inzichten over het lesgeven aan begaafde kinderen verzameld en vertaald naar de praktijk van het basisonderwijs. Het boek is opgebouwd uit drie delen: 1) Herkennen van begaafdheid en onderwijsbehoeften; 2) Onderwijs aan begaafde leerlingen; 3)Begaafd en speciaal, ondermeer co-morbiditeit met autisme, ADHD, dyslexie en dyscalculie. De delen bestaan ieder uit verschillende hoofdstukken, die los van elkaar gelezen kunnen worden.
Plek in kenniscentrum: Hoogbegaafdheid 10320-GERV

Helder communiceren

Ron Benjamins
Dordrecht : Instondo, 2016. - 100 p.
ISBN 9789491725593
Hoe praat je als intern begeleider met ouders die een heel andere kijk op hun kind hebben dan school? Hoe kun je met hulpverleners ervoor zorgen dat de kennis en ervaring van school goed uit de verf komt? En hoe kun je bereiken dat je met je eigen collega’s goed blijft communiceren over wat er op school gebeurt? De auteur wil in 7 aanraders en 1 afrader duidelijk maken dat heldere communicatie begint met goed luisteren naar wat de ander beweegt. Goed luisteren doe je volgens hem met je hart.
Plek in kenniscentrum: Leerlingondersteuning 25132-BENJ

Wiebelen en friemelen in de klas : hulpkaarten

Huizen : Pica, 2016. - Doosje met 55 kaartjes
ISBN 9789491806933
Als aanvulling op het boek Wiebelen en friemelen in de klas zijn er deze handige hulpkaarten. De prachtig geïllustreerde kaarten zijn bedoeld om in de klas te gebruiken, wanneer een leerling onder- of overprikkeld is.
Er zijn activerende strategieën, voor leerlingen die meer prikkels nodig hebben. En er zijn kalmerende strategieën, voor leerlingen die te veel prikkels ervaren of even willen ‘stomen’ om te kalmeren. Ze kunnen de strategieën zelfstandig of samen met de leerkracht uitvoeren, op momenten dat ze er behoefte aan voelen of voordat ze met een taak beginnen.
In de set vind je:
• 20 kaartjes met activerende strategieën (rood)
• 20 kaartjes met kalmerende strategieën (blauw)
• 15 kaarten om klassikaal of met een deel van de klas uit te voeren
Met meer dan 20 nieuwe strategieën!
Plek in kenniscentrum: Gedragsstoornis 17740-THOO

PBS in de klas : verbeter je klassenmanagement met praktische gedragsinterventies

Brandi Simonsen, Diane Myers
Huizen : Pica, 2016. - 288 p.
ISBN 9789491806858
PBS staat voor Positive Behavior Support. Doel is het creëren van een positieve omgeving op school die het leren bevordert en gedragsproblemen voorkomt. In het boek ligt de focus op de leraar en de manier waarop deze gewenst gedrag kan versterken en probleemgedrag kan voorkomen. In het boek is er ondermeer aandacht voor het aanbrengen van structuur in de klassenomgeving, het actief betrekken van leerlingen tijdens de instructie, het bekrachtigen van positief gedrag, het aanleren van positieve gedragsverwachtingen en het reageren op ongewenst gedrag.
Plek in kenniscentrum: Gedragsstoornis 17710-SIMO

Handboek Adhd en comorbide stoornissen

Jan Buitelaar, Constance Dolman
Tielt : Lannoo Campus, 2016. - 154 p.
ISBN 9789401421171
Bespreking, door tien deskundigen van verschillende Nederlandse universiteiten en GGZ-centra, van welke stoornissen samen kunnen voorkomen met ADHD bij kinderen en jongeren. Er wordt beschreven welke gevolgen dit heeft voor diagnostiek en behandeling en de laatste kennis uit de wetenschap komt voor het voetlicht. Aan de orde komen: autismespectrumstoornissen, gedragsstoornissen, begaafdheid, motorische stoornissen (DCD), genetica, ticstoornissen, leerstoornissen en verslaving.
Plek in kenniscentrum: Adhd 17440-HAND

Denken, voelen, doen : aan de slag met Acceptatie en Commitment Therapie, een lees- en doeboek voor kinderen en jongeren

Maaike Steeman
Amsterdam : SWP, 2016. - 104 p.
ISBN 9789085606710
Onze gedachten en gevoelens hebben invloed op ons gedrag en de keuzes die we maken, ze bepalen een groot deel van ons leven. Soms zitten deze gedachten en gevoelens in de weg, het zijn nare gedachten en de controle wordt verloren. In dit boek wordt uitgelegd wat er in de 'binnenwereld' gebeurt en hoe het werkt. Het wil helpen bij het begrijpen van gedachten en gevoelens en te leren in woorden aan te geven hoe je je voelt. Naast informatie en voorbeelden staan er praktische oefeningen in het boek. Het boek wil aan het denken zetten over de eigen persoonlijke ontwikkeling: wie wil je zijn en wat er belangrijk is in je leven. Het boek is geschreven voor kinderen en jongeren en de mensen om hen heen. De rode draad in het boek is de Acceptatie en Commitment Therapie, een nieuwe therapievorm waarvan de leertheorie en recent onderzoek naar gedachten en taal de basis vormen.
Plek in kenniscentrum: Psychologie-Psychiatrie 17630-STEE

Ken je kwaliteiten : werken met kwaliteiten in de klas

Els Loman
Amersfoort : CPS, 2016.
ISBN 9789065080110
Ken je kwaliteiten - (jeugd)kwaliteitenspel is de vernieuwde opvolger van het Kinderkwaliteitenspel en Ken je kwaliteiten (VO). De tekeningen zijn vernieuwd, de twee niveaus zijn samengevoegd in één spel en er zijn kaartjes bijgekomen die betrekking hebben op 21ste eeuwse vaardigheden.
Doel van het spel is leerlingen bewust(er) maken van hun eigen kwaliteiten en op die manier bijdragen aan een positief zelfbeeld. Het spel bestaat uit een handleiding en 90 kaartjes, waarvan 60 kaartjes basiskwaliteiten bevatten en 30 kaartjes voortgezette kwaliteiten. Op elk kaartje staat een woord, zoals dromerig, slim of eerlijk. Op alle kaartjes staat ook een illustratie van de benoemde kwaliteit. In de uitgebreide handleiding staan diverse werkvormen concreet beschreven en handvatten voor tijdens de gesprekken.
De kaartjes kunnen zowel op individueel niveau, in kleine groepjes als klassikaal gebruikt worden. Uitgangspunt voor een gesprek is steeds het woord op een kaartje, waarbij concrete vragen worden gesteld door de leraar, mentor, interne begeleider of zorgcoördinator.
Plek in het kenniscentrum: Sociaal-emotionele ontwikkeling

Methodiek oudergericht pedagogisch adviseren

Sonja Ehlers, Meta Kuipers
Amsterdam : SWP, 2016. - 245 p.
ISBN 9789088506970
Systematische beschrijving van de stappen van de methode Oudergericht Pedagogisch Adviseren; toegelicht met voorbeelden met bijzondere aandacht voor houdingsaspecten en allerlei nuttige instrumenten. Binnen Oudergericht Pedagogisch Adviseren zoekt de hulpverlener samen met de ouder naar een antwoord op de opvoedingsvraag en betrekt in dat proces de opvoedingsdeskundigheid en ervaringen van de ouder.
Plek in kenniscentrum: Ouders 17760-EHLE      

Weg met het angstduiveltje : werkboek voor jongeren die wel eens last hebben van angst, piekeren of paniek

Kate Collins-Donnelly
Amsterdam : Nieuwezijds, 2016. - 167 p.
ISBN 9789057124549
Werkboek voor angstige kinderen en jongeren van 10 jaar en ouder dat hen leert waarom ze bang worden en hoe ze hun angst kunnen herkennen en onder controle kunnen krijgen. Het is gebaseerd op cognitieve gedragstherapie en staat vol met activiteiten, oefeningen en praktijkvoorbeelden. Jongeren kunnen zelfstandig of onder begeleiding aan de slag om hun angst, paniek, fobie of dwang te overwinnen.
Het werkboek is bedoeld voor kinderen die zo angstig zijn dat ze beverig, duizelig of misselijk worden en bijna niet kunnen ademen. Of situaties of dingen vermijden waarvoor ze bang zijn. Of angstige gedachten proberen te verdrijven met bepaalde rituelen, zoals iets meerdere keren controleren.
Plek in kenniscentrum: Faalangst 18430-COLL 

Oplossingsgericht coachen

Insoo Kim Berg, Peter Szabó
Zaltbommel : Thema, 2010. - 152 p.
ISBN 9789058718174
Introductie van de oplossingsgerichte benadering van coaching. Centraal staat het coachingsgesprek: hoe kun je een gesprek zo voeren dat het de cliënt in een korte tijd het meeste oplevert. Eerst wordt het concept 'oplossingsgericht coachen' beschreven. Vervolgens worden taalstrategieën en nuttige gereedschappen gepresenteerd die bij een eerste sessie ingezet kunnen worden. Dan volgt informatie over de tweede helft van de eerste bijeenkomst (afronding sessie en samenvatting). Er worden suggesties gegeven voor creatieve experimenten die kunnen helpen bij het verwezenlijken van de doelen van de cliënt en komt aan de orde wat er tijdens de volgende sessies gebeurt. Ook worden oplossingen aangedragen voor het geval er geen vooruitgang wordt geboekt. Vervolgens staan de moeilijke situaties waar een coach mee te maken kan krijgen centraal. En als laatste worden onderwerpen en kwesties behandeld die in een coachingstraject minder vaak voorkomen, maar die net zo belangrijk zijn, zoals crises, noodgevallen en tegenslagen.
Plek in kenniscentrum: Coaching 13430-BERG 

De Kwink-coach : tips om sociaal-emotioneel leren in school te borgen

Amersfoort : Kwintessens, 2016
Kwink wordt in z’n geheel aangeboden via internet: www.kwinkopschool.nl. Leraren vinden daar, naast algemene methode-informatie, alles wat nodig is voor hun lessen. De lesopbouw (volgens het ADImodel) en uitleg van de werkvormen zijn te vinden in een te printen pdf-bestand. Voor de kinderen zijn er binnen de stappen van het ADI-model geanimeerde verhalen (dierenwereld), spelletjes (op klassikaal- of groepsniveau), liedjes en andere digitale vormen.
Klik hier om de verantwoording te openen
Plek in kenniscentrum: Sociaal-emotionele ontwikkeling

Key2Teach

Methodiek, in ontwikkeling bij InHolland en Erasmus Universiteit, die er op gericht is leerkrachten te ondersteunen bij probleemgedrag in de klas. Als leerkracht ga je een coachingstraject in waarbij je aan individuele doelen werkt en samen met de coach onder meer video-opnames van jezelf analyseert. In een vervolgfase kijkt de coach mee in de klas en souffleert de coach met sleutelwoorden om je te helpen op effectieve wijze met probleemgedrag om te gaan. Lees meer over Key2Teach

Leerboek ontwikkelingsstoornissen in de levensloop : een integrale medische en psychologische visie

Wouter Staal, Jacob Vorstman, Rutger Jan van der Gaag
Utrecht : De Tijdstroom, 2016. - 516 p.
ISBN 9789058982926
Een psychiatrische aandoening ontstaat zelden van het ene op het andere moment. Net als bij de meeste somatische ziekten bestaat er vaak een periode met subtiele veranderingen en kenmerken die voorafgaan aan de volledige expressie van psychiatrische klachten. Bij sommige stoornissen zijn vroege subtiele afwijkingen in denken, gevoel en gedrag al herkenbaar vanaf zeer jonge leeftijd. In de afgelopen jaren wordt het belang van dit ontwikkelingsaspect van psychiatrische aandoeningen steeds meer erkend.
Mensen zijn wie ze zijn door wat ze voelen en denken, doordat ze complexe taal kunnen gebruiken, kunnen communiceren en samenwerken. Juist bij aanwezigheid van psychopathologie worden deze aspecten aangetast. Wanneer wordt gesproken van ziekte en wanneer van niet-afwijkende ontwikkeling? Antwoorden op deze vragen komen in dit boek aan de orde.
Prijs € 58,--

Korte lontjes : 99 tips voor het omgaan met jongeren in de klas

 

Hans Kaldenbach
Amsterdam : Prometheus, 2016. - 160 p.
ISBN 9789044631418
Praktische tips en adviezen over het omgaan met jongeren met een ‘kort lontje’. Het boek geeft een minimum aan theorie; de dagelijkse praktijk en talrijke voorbeelden staan centraal. De auteur kiest voor de zogenoemde judoaanpak: meebewegend ombuigen. Verder gaat hij uit van: in verbinding blijven en ga niet vechten, vluchten of verstijven. Alle voorbeelden zijn afgeleid van dit werkprincipe. In de tekst veel aandacht voor: grenzen stellen, intimidatie, macht, machogedrag verminderen, vijftig kenmerken van leraren, het korte lontje voor de klas, harde en zachte docenten, juridische vragen voor leraren, communicatie met ouders.
Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 17770-KALD

Kan een bloemkool denken? : Lessen in filosoferen

Jan de Bas
Den Haag : Acco, 2016. - 280 p.
ISBN 9789492398000
Docent filosofie en auteur Jan de Bas legt uit hoe je aan de slag kunt met filosoferen met kinderen, aan de hand van vijf hoofdthema’s uit de filosofie: zijn, denken, doen, taal en mens. Aan deze thema’s worden onderwerpen gekoppeld, zoals: geluk, liefde, onzichtbaarheid, identiteit, eerlijkheid en rechtvaardigheid. Voor elke leeftijdsgroep worden suggesties gegeven hoe deze thema’s in de lessen te behandelen. Diverse beeldvormers worden toegelicht in theorie en in hun praktische toepassing, zoals: het vier-tafel-experiment, denkwandelen, de filosofische meditatie en wasknijperwoorden. Ook het filosofische gesprek krijgt aandacht. Tevens ingegaan op het inrichten van een ‘wijsgerige leeromgeving’, zoals een debathoek en een aforismenmuur.
Een belangrijk principe van dit boek is dat elk kind de kans moet krijgen om te filosoferen. Daarom begint bijna elke les met een individuele opdracht of een persoonlijke vraag. Een groep kan immers pas als filosofische onderzoeksgroep fungeren als iedereen participeert. Het boek biedt uitgewerkte opties voor implementatie van filosoferen met kinderen op school: als onderdeel van andere vakken, als projecten of als apart vak. Het boek bevat opdrachtbladen voor leerlingen en instructiebladen voor docenten.
Prijs: € 22,50  

Spelletjes voor sociale competentie : samen staan we sterk!

Rosemarie Portmann
Katwijk aan Zee : Panta Rhei, 2016. - 96 p.
ISBN 9789088401435
Sociale competentie houdt in dat kinderen allerlei sociale activiteiten verrichten waarbij ze relaties aangaan met anderen en rekening houden met elkaar. De vaardigheden die ze hierbij aanleren zijn: initiatief nemen, verantwoordelijkheid nemen, zelfstandig werken en opkomen voor jezelf. Rosemarie Portmann heeft in deze bundel 80 korte spelletjes verzameld die spelenderwijs deze vaardigheden ontwikkelen. Ze zijn onderverdeeld in 5 categorieën: empathie ontwikkelen, communiceren en rekening houden met elkaar; samenwerking en themavorming; conflictoplossing; verantwoordelijkheid nemen. 
Plek in kenniscentrum: 13340-PORT  

Emowijzer : samen praten over wat je voelt

Yvonne C. Franssen
Amsterdam : SWP, 2016
ISBN 9789088506789
De Emowijzer is een hulpmiddel voor (professionele) opvoeders, psychologen, kindertherapeuten en iedereen die met kinderen werkt om samen met het kind te praten over wat het voelt. Op de emowijzer staan 16 poppetjes weergegven, elke met een andere gevoelsuitdrukking. In gesprek met het kind wijst het kind aan hoe het zich voelt. Voor kinderen vanaf ongeveer 2,5 jaar tot en met 12 jaar. De wijzer wordt als extra geschikt aangemerkt voor verlegen kinderen, hooggevoelige kinderen, kinderen met communicatieve beperking (spraaktaalachterstand; stotteren, ASS) kinderen die pesten of gepest worden, en kinderen van gescheiden ouders.
Plek in kenniscentrum: Sociaal-emotionele ontwikkeling 17650-FRAN

Hulpwaaier tics en dwang in de klas : tips en strategieen bij de hand

Laura Beljaars, Annet Heijerman
Huizen : Pica, 2016. - 90 p.
Tips voor leerkrachten in het basisonderwijs en de eerste klassen van het voortgezet onderwijs voor het omgaan met leerlingen met tics en dwanghandelingen. Aan bod komen onderwerpen als: storend gedrag in de klas, triggers verwijderen, extra moeilijke dagen, contact met ouders en gebruikmaken van positieve eigenschappen. 
Plek in kenniscentrum: Psychologie-psychiatrie

Meidenvenijn in het basisonderwijs : preventie en aanpak

Anke Visser
Huizen : Pica, 2016. -96 p.
ISBN 9789491806827
Boek over pesten onder meisjes, het voorkomen, signaleren en aanpakken van meidenvenijn. Het boek beantwoordt vragen als: wat te doen met meidenvenijn in de groep? Haal je de daders om tafel of bemoei je je er als leerkracht niet mee? Dit boek is geschreven voor onder anderen groepsleerkrachten, ib’ers en gedragsspecialisten. Het boek bevat theorie gekoppeld aan werkvormen, daarnaast bevat het recent onderwijsonderzoek, praktijkverhalen en tips.
Plek in kenniscentrum: Pesten 17730-VISS 

Groepers

Helmond : OMJS, 2016
- Groepers vormen
- Groepers maken
2 sets kaarten om het groepsproces te stimuleren en handig groepjes te kunnen maken.
- Groepers – vormen: Op het moment dat leerlingen voor het eerst bij elkaar in de klas komen, start het proces van groepsvorming. Een groep, zoals een klas, vormt zich volgens een bepaald aantal fasen. Tuckman (1965) definieerde vijf fases van groepsvorming: oriëntatie, macht, affectie, prestatie en afscheid.  Op een aantal kaartjes worden de groepskenmerken van iedere fase weergegeven, met de daarbij behorende rol van de leraar. De uitgave bevat daarnaast 40 kaartjes met activiteiten om het hele jaar structureel te bouwen aan een positief groepsklimaat  
De activiteiten zijn zowel geschikt voor het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. 
- Groepers maken: Werken in groepjes is een organisatievorm die veelal wordt gebruikt. Deze samenstellingskaartjes willen helpen om snel en efficiënt groepjes te maken. Deze uitgave bevat 36 kaartjes. Deze kaartjes kunnen het begin van een activiteit of les uitgedeeld worden aan de leerlingen of deelnemers. Op verschillende manieren (op vorm, kleur, dier, getal, letter) kan op deze manier de groep verdeeld worden in kleinere groepjes. Op deze manier kunnen tweetallen of groepjes van drie tot zes personen samengesteld worden. 
Plek in kenniscentrum: Pedagogisch klimaat

Taakspel voor kleuters [2016]

Lilian Mouissie, Marjon ten Heggeler
Rotterdam : CED-groep, 2016
ISBN 9789058193315
Taakspel is een groepsgerichte aanpak waardoor leerlingen zich beter aan klassenregels houden. Doel is het doen afnemen van onrustig, storend en eventueel agressief gedrag. De leerkracht of pedagogische medewerker let vooral op gewenst gedrag en deelt complimenten uit. Prettige omgangsvormen leiden tot een prettig klassenklimaat.
Naar aanleiding van onderzoek is de werkwijze van Taakspel voor kleuters in 2016 aangepast. Aanpassingen zitten in de manier van spelen, de materialen en de begeleiding. De belangrijkste aanpassingen zijn: Taakspel wordt (meer) op maat ingevoerd; er is meer aandacht voor aanleren van gewenst schoolgedrag; meer aandacht voor het goed samenstellen van heterogene teams; oefenen in vrijere situaties; en er is een nieuwe handleiding materialen.
Plek in kenniscentrum: Professioneel archief  

Meer dan woorden

Interactie- en taalvaardigheidsontwikkeling voor kinderen met een stoornis in het autistisch spectrum of moeilijkheden in de sociale communicatie : handboek voor ouders
Fern Sussman
Amsterdam : SWP, 2016. - 422 p.
ISBN 9789088506086
Dit handboek biedt praktische, op onderzoek gebaseerde strategieën om communicatieve en sociale vaardigheden te bevorderen van jonge kinderen met autisme spectrum stoornissen of problemen met sociale vaardigheden. De wetenschappelijke onderzoeksresultaten zijn vertaald naar een aanpak die ouders in staat willen stellen om met alledaagse gesprekken en activiteiten hun kind te betrekken bij sociale interactie en communicatie. Ieder hoofdstuk bevat aanwijzingen om de strategieën toe te passen voor kinderen die nog niet praten en voor kinderen die al woorden of korte zinnen gebruiken. Het boek is bedoeld voor ouders en voor professionals die ouders en kinderen ondersteunen, die de interactie met het kind willen verbeteren, algemeen geaccepteerde manieren van communiceren willen bevorderen, sociale aansluiting willen aanmoedigen en het taalbegrip van het kind willen verbeteren.
Plek in kenniscentrum: Autisme 17673-SUSS

De vreedzame school

Rotterdam : CED Groep
- Train-de-trainer 2015
- Draaiboek
- Invoeren van leerlingmediatoren
- Directie- en stuurgroepmap
Plek in kenniscentrum: Veilige school

Ik2 - De beste versie van jezelf

Ontwikkel je hersenen en bereik je doelen met het EFFECT-programma
Margriet Sitskoorn
Deventer : Vakmedianet, 2016. - 283 p.
ISBN 9789462760356
Om staande te blijven in een voortdurend veranderende omgeving en wereld moet je ervoor zorgen dat je doelen die je wilt bereiken duidelijk formuleert en vervolgens plannen maakt om ze te realiseren. Daarmee blijf je controle houden over jezelf. Dit boek wil hierbij tot hulp zijn. Deel een verschaft inzicht over eigen doelen en hoe die bereikt kunnen worden. Deel twee behandelt methodes om de prefrontale hersenschors en de executieve vaardigheden positief te ontwikkelen en in het laatste deel komen de effectmetingen aan de orde. In alle hoofdstukken zijn opdrachten en oefeningen (met ruimte voor het invullen van antwoorden) opgenomen die te maken hebben met inzicht, zelfreflectie en ontwikkeling. Dit alles met als doel de lezer te helpen het beste uit zichzelf te halen.
Voor coaches en docenten zijn naast dit boek een trainingsboek en een werkschrift beschikbaar.
Plek in kenniscentrum: Psychologie-psychiatrie 18310-SITS

Dialooginstrument HGW : meer diepgang in de collegiale dialoog

Tijn Nuyens
Rotterdam : Bazalt, 2016. - 1 doos
ISBN 9789461182197
Het dialooginstrument HGW heeft als doel een professionele en interactieve dialoog te faciliteren over onderwijsbehoeften, het afstemmen van deze behoeften door de leraar en het versterken van de eigen regie door leraren. Het wil de onderwijsprofessional helpen om te komen tot een verklarend beeld, een beeld van de onderwijsbehoefte en een beeld het benodigde handelen door de leraar. Het instrument brengt op vier domeinen de onderwijsbehoeften van leerlingen in beeld: leren, werkhouding, gedrag en gezondheid. Daarnaast beschrijft het lerarengedrag op zeven domeinen: leren (instructie), leren (management), werkhouding, gedrag, gezondheid, mindset en planmatig handelen. Het instrument bestaat uit: dialoogveld; kaarten met onderwijsbehoeften; kaarten met leraarvaardigheden; kaarten mindset en kaarten planmatig handelen; blanco kaarten onderwijsbehoeften, leraarvaardigheden en planmatig handelen.
Plek in kenniscentrum: Leerlingondersteuning 17810-NUYE  

Poster ADHD Pluspunten

Jolanda Kuil ; ill. Harry van Nielen
Huizen : Pica, 2012. - 1 Poster
Deze poster wil de nadruk leggen op de pluspunten van ADHD
Plek in kenniscentrum: Adhd 

Anti-stressbal

Vrolijk gekleurde anti-stressbal. Kan worden gebruikt voor vinger- en handoefeningen, ter versterking van de spieren en voor een goede doorbloeding. Ø 70 mm.

Slim maar... volwasseneneditie : versterk je executieve functies en vergroot je succes!

Peg Dawson, Richard Guare
Amsterdam: Hogrefe, 2016. - 309 p.
ISBN 9789492297044
Beschrijving van 12 executieve functies waarmee je je eigen profiel kunt vaststellen. En hoe je vervolgens met eenvoudige stappen je timemanagement, emotieregulatie, aandacht, flexibiliteit en werkgeheugen kunt versterken of verbeteren. Het boek bevat effectieve strategieën, concrete voorbeelden, heldere werkbladen en praktische tools.
Plek in kenniscentrum: Executieve functies 18310-DAWS

Handboek voor elke ouder

Marinka Brandwijk-Kok, Leendert van Genderen, Ivo Mijland
Oirschot : Quirijn, 2015. - 165 p.
ISBN 9789079596324
Beschrijving voor ouders van hoe zij kunnen bijdragen aan het schoolsucces van hun kind. Hoe begeleid ik mijn kind als het gepest wordt? Wat kan ik als ouder doen als mijn kind faalangstig is? Hoe motiveer ik mijn kind om huiswerk te maken? En wat moet ik doen als mijn kind anders is dan ‘normaal’? Opvoeden is het moeilijkste vak ter wereld. Er is geen opleiding voor. En een diploma kun je nooit halen. Je moet het doen met de kennis die je als ervaringsdeskundige, als kind van ouders, zelf hebt opgedaan. En zelfs als zij je het vak goed geleerd hebben, kan het niet anders dan dat je als ouder regelmatig met de handen in het haar zit.
Plek in kenniscentrum: Opvoeding 17760-BRAN

Bang : angst als vriend of vijand

Ed van Berkel
[s.l.] : Kenmerk Educatief, 2016                   

Drie lessen over angst. Het is een handreiking voor lessen waarmee leerkrachten leerlingen voor groep 7 en 8 van het basisonderwijs leerlingen met kleine angsten kunnen helpen en degenen met grote diepgewortelde angst naar professionele hulpverlening kunnen verwijzen.
Plek in kenniscentrum: Faalangst

Gedrag is een signaal : een passende aanpak voor opvallend gedrag

Hanni Bijl-van Gelder, Esther van Efferen-Wiersma
Rotterdam : CED-Groep, 2016. - 140 p.
ISBN 9789058193353
Samen met de uitgave Gedrag is een vak bespreekt dit boek het opbrengstgericht werken aan gedrag door het als een vak te benaderen. Doel is ook signalen van opvallend gedrag te leren herkennen zodat er een passende aanpak kan komen die werkt in de klas.
Een aantal leerlingen in een groep blijven opvallend gedrag laten zien. Dit gedrag komt ergens vandaan. Het is voor de leerkracht een signaal. Dit boek wil helpen om te achterhalen wat er precies nodig is. Samen met de leerling zelf, zijn ouders en collega's ga je als leerkracht op zoek naar wat een leerling nodig heeft en wat de leerkracht kan bieden. Wanneer je als leerkracht weet welk signaal onder het gedrag zit, kun je komen tot een passende aanpak.
In dit boek lees je over het aanleren van schoolgedrag bij leerlingen waarbij dit niet vanzelfsprekend gaat, oftewel leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Dit boek geeft aan waar bepaald gedrag een signaal van kan zijn en op welke manier je als leerkracht of intern begeleider tegemoet kunt komen aan deze specifieke onderwijsbehoeften.
In het boek Gedrag is een vak lees je hoe je alle leerlingen schoolgedrag kunt aanleren. Dit is gedrag dat nodig is om adequaat te kunnen functioneren op school en binnen een groep op school. Als kader voor schoolgedrag gebruikt dit boek de leergebiedoverstijgende leerlijnen Leren leren en Sociaal gedrag. Je leest hoe je aan gedrag van leerlingen kunt werken volgens het 4D-model: Data-Duiden-Doelen-Doen. Met dit boek kunnen leerkrachten en intern begeleiders, maar kan ook de directie samen met het team, opbrengstgericht aan de slag met gedrag.
Plek in kenniscentrum: Gedrag 18426-BIJL

Gedrag is een vak : opbrengstgericht werken aan gedrag

Audrey Machielsen, Ria van der Sar
Rotterdam : CED-Groep, 2016. - 120 p.
ISBN 9789058193322
Samen met de uitgave Gedrag is een signaal bespreekt dit boek het opbrengstgericht werken aan gedrag door het als een vak te benaderen. Doel is ook signalen van opvallend gedrag te leren herkennen zodat er een passende aanpak kan komen die werkt in de klas.
Een aantal leerlingen in een groep blijven opvallend gedrag laten zien. Dit gedrag komt ergens vandaan. Het is voor de leerkracht een signaal. Dit boek wil helpen om te achterhalen wat er precies nodig is. Samen met de leerling zelf, zijn ouders en collega's ga je als leerkracht op zoek naar wat een leerling nodig heeft en wat de leerkracht kan bieden. Wanneer je als leerkracht weet welk signaal onder het gedrag zit, kun je komen tot een passende aanpak.
In dit boek lees je hoe je alle leerlingen schoolgedrag kunt aanleren. Dit is gedrag dat nodig is om adequaat te kunnen functioneren op school en binnen een groep op school. Als kader voor schoolgedrag gebruikt dit boek de leergebiedoverstijgende leerlijnen Leren leren en Sociaal gedrag. Je leest hoe je aan gedrag van leerlingen kunt werken volgens het 4D-model: Data-Duiden-Doelen-Doen. Met dit boek kunnen leerkrachten en intern begeleiders, maar kan ook de directie samen met het team, opbrengstgericht aan de slag met gedrag.
In het boek Gedrag is een signaal lees je over het aanleren van schoolgedrag bij leerlingen waarbij dit niet vanzelfsprekend gaat, oftewel leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Dit boek geeft aan waar bepaald gedrag een signaal van kan zijn en op welke manier je als leerkracht of intern begeleider tegemoet kunt komen aan deze specifieke onderwijsbehoeften.
Plek in kenniscentrum: Gedrag 17710-MACH

Minder onderwijzen, meer leren : handelingsgericht werken 2.0

Nico van der Meer
Rotterdam : Bazalt, 2016. - 176 p.
ISBN 9789461182180
Passend onderwijs voor iedere leerling. Hoe krijg je dat als leraar voor elkaar? Hoe sluit je aan bij alle onderwijsbehoeften? Het kan mooi omschreven worden in allerlei plannen, maar zijn die plannen ook uitvoerbaar? Hoe voorkom je dat handelingsgericht Werken een administratieve last wordt in plaats van een hulpmiddel? In dit boek komen deze vragen aan de orde. Het wil laten zien hoe handelingsgericht werken ingezet kan worden om kinderen meer eigenaar te laten worden van hun eigen ontwikkeling. Handelingsgericht werken 2.0 combineert de inzichten van John Hatties Leren zichtbaar maken met de uitgangspunten van HGW. Leraren kijken naar het onderwijs door de ogen van hun leerlingen en bepalen dan samen wat nodig is om goed te kunnen leren. Dat vraagt van leraren dat ze niet alleen onderwijzen, maar vooral doen leren. Ingezoomd wordt op de vragen waarom leerkrachten dat zouden willen, hoe ze dat kunnen realiseren en wat ze dan in de praktijk kunnen doen.
Plek in kenniscentrum: Leerlingenzorg 26110-MEER

Lekker-in-je-vel

Harrie Meinen
Drachten : Eduforce, 2014. - 130 p.
ISBN 9789491510830
Pakket waarmee de sociale en emotionele ontwikkeling van kinderen op school in beeld kan worden gebracht. Gedrag wordt preventief gesignaleerd, zodat er op tijd kan worden ingegrepen. Bevat praktische informatie, formulieren, samenvattingen en vragenlijsten. Er wordt voortdurend gekeken naar hoe het kind omgaat met zichzelf, met volwassenen, met leeftijdsgenoten en met spel en taken. Aan de hand van observatieformulieren en vragenlijsten kan men tot een plan van aanpak komen.
Plek in kenniscentrum: Sociaal-emotionele ontwikkeling

Wijzer in onderwijsbehoeften : effectieve gesprekken met leerlingen in het basisonderwijs

Selma Huitema, Nicole Gabriël
Huizen : Pica, 2016
2e druk met nieuwe handelingssuggesties
ISBN 9789491806698

Het doel van Wijzer in Onderwijsbehoeften is het ontdekken van onderwijsbehoeften (op het terrein van gedrag en werkhouding) van een leerling aan de hand van een gericht gesprek. De Wijzer kan gebruikt worden door leerkrachten (en intern begeleiders) die werken met kinderen in de leeftijd van 8 tot 12 jaar. De gewenste situatie (een klein en kort doel) wordt als uitgangspunt genomen. Door het stellen van kindvragen wordt gezocht naar oplossingen richting het einddoel. In het gesprek ligt de nadruk op waar het kind goed in is, wat al goed gaat binnen een lastige situatie en wat het kind nodig heeft om zich verder te ontwikkelen.

Plek in kenniscentrum: Leerlingenzorg 13430-GABR

Machomannetjes : 99 tips om de straatcultuur terug te dringen uit uw school

Hans Kaldenbach
Amsterdam : Prometheus, 2011. - 235 p.
ISBN 9789044618136
Beschrijving van 99 tips voor het voortgezet onderwijs om straatcultuurgedrag terug te dringen en leercultuur terug te brengen op school. Enkele voorbeelden: geef de hardste schreeuwers niét de meeste aandacht; intimideren mag niet beloond worden; laat niet toe dat er minachtend over medeleerlingen of collega's gesproken wordt. Accepteer bepaalde uitspraken niet en zorg ervoor dat leerlingen zich elke dag welkom voelen. Alle tips worden uitgebreid beschreven met voorbeeld.
Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 17330-KALD

Hangjongeren : 99 tips voor buurtbewoners en voorbijgangers

Hans Kaldenbach
Amsterdam : Prometheus, 2014. - 181 p.
ISBN 9789044611519
Beschrijving van 99 tips voor mensen die geen machtspositie hebben, om jongeren aan te spreken op hun gedrag. Twee stijlen van aanspreken, tips en aandachtspunten bij het aanspreken van jongeren met een kort lontje, gespreksgranaten in een conflictgesprek, provocaties, scheldpartijen en bedreigingen en juridische vragen komen aan de orde.
Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 17330-KALD

De weg kwijt op school : waarom kinderen met gedragsproblemen moeilijk meekomen en hoe we ze kunnen helpen

Ross W. Greene
Amsterdam : Nieuwezijds, 2016. - 316 p.
ISBN 9789057124488
Bespreking van de oorzaken van probleemgedrag op school. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en praktische technieken legt de auteur uit waarom en wanneer kinderen in de klas ontsporen en hoe je daar proactief en conflictvermijdend op kunt reageren. Samenwerking en communicatie tussen school, ouders en leerling zijn daarbij cruciaal. Als bijlagen zijn opgenomen: Checklist voor het vaststellen van tekortschietende vaardigheden en onopgeloste problemen, een probleemoplossingsplan en een opsomming van verschillende strategieën om informatie van een kind (onopgeloste problemen) te achterhalen.
Plek in kenniscentrum: Gedrag 18426-GREE

Klein handboek voor opvoeders

Jan van der Ploeg
Amsterdam : SWP, 2016. - 119 p.
ISBN 9789088506345
Korte en bondige beschrijving van dertig verschillende opvoedproblemen voor opvoeders van kinderen en jeugdigen van 6 tot 18 jaar. Een kleine greep: leerproblemen, slaapproblemen, verlegenheid, minderwaardigheid, depressie, gameverslaving en delinquentie. Via een korte vragenlijst test je of er bij een betreffend kind een probleem is, waarop per onderwerp vijf opvoedadviezen volgen. Geschikt voor ouders en pedagogisch medewerkers in de BSO.
Plek in kenniscentrum: Opvoeding 11210-PLOE

Sociale veiligheidslessen in PBS : preventie van pesten bij kinderen en jongeren

Rob Horner, Scott Ross, Brianna Stiller
Huizen : Pica, 2016. - 68 p.
ISBN 9789491806780
Boek over de preventieve veiligheidslessen van Schoolwide Positive Behavior Support (SWPBS), dat zich richt op het bevorderen van sociale veiligheid en de preventie van pestgedrag. De module zoals die in deze uitgave beschreven wordt, gaat specifiek over de preventieve lessen voor sociale veiligheid en past binnen het groene universele interventieniveau (basisarrangement) van PBS.
Sociale veiligheidslessen in PBS is de herziene en vermeerderde druk van het eerder verschenen Pestpreventie in PBS.
Plek in kenniscentrum: Gedrag 17710-HORN

Groepsplan gedrag : planmatig werken aan passend onderwijs

Kees van Overveld
Huizen : Pica, 2016. - 308 p.
8e herziene druk
ISBN 9789491806742
Een praktisch boek voor leraren en begeleiders in het primair onderwijs die gedragsproblemen in de klas willen voorkomen en aanpakken. Het groepsplan gedrag is een formulier met concrete en praktische aanwijzingen voor de manier waarop de leraar omgaat met de verschillende onderwijsbehoeften van de leerlingen in de groep, zodat ieder kind de aandacht en ondersteuning krijgt die het nodig heeft. Net als in de vorige drukken is er aandacht voor groepsvorming, groepsdynamiek, sociaal-emotioneel leren en handelingsgericht werken, en komen er interventies voor leerlingen en strategieën voor leraren aan bod.
In deze nieuwe druk zijn er nieuwe hoofdstukken over de preventie van pesten en het omgaan met slachtoffers en pesters en ouderbetrokkenheid toegevoegd. Actuele kennis over het voorkomen en aanpakken van gedragsproblemen is verwerkt. En de uitgave is afgestemd op de Wet passend onderwijs en de Wet sociale veiligheid op school.
Bij het boek zijn downloads beschikbaar.
Plek in het kenniscentrum: Gedrag 17690-OVER

Wij zijn gedrag : positief gedrag in het onderwijs

Henk Weymeis
Leuven : Acco, 2016. - 300 p.
ISBN 9789462922884
In Wij zijn gedrag wordt gesteld dat we enerzijds gedrag 'zijn' en anderzijds samen 'gedrag bepalen' en wordt dit idee samengevat in een schoolbreed zorgbeleid: 'Time-In'. Naast het gedrag van leerlingen en ouders, kijkt de auteur ook naar het schoolteam als rol in het bepalen van positief gedrag. In het eerste gedeelte van het boek wordt de psychologie over mens en omgeving beschreven. Om dit pedagogisch te kunnen begeleiden en te implementeren op school heeft de auteur het over kwaliteitszorg en het motiveren van het schoolteam tot gedragsverandering. Hierop volgt een visie over ons gedrag in het huidige onderwijs en wordt de missie 'Wij Zijn Gedrag' vertaald in een concreet zorgbeleid:'Time-In' op school. Daarnaast worden er praktijkvoorbeelden aangehaald en wordt de daaraan verbonden onderzoeksopzet besproken.
Plek in kenniscentrum: Veilige school 17710-WEYM

Suzan! : het adhd lifestylemagazine van Nederland

Coevorden : Stichting Suzan!
Jrg. 3 (2015), nr. 1. - 162 p.
Het doel van het ADHD lifestylemagazine is om mensen te informeren over het onderwerp ADHD op een manier die aanspreekt, maar ook op een manier die het onderwerp recht doet. De drie pijlers van het magazine zijn kennis, humor en emotie. Het magazine is daarom integer en veelzijdig, maar tegelijkertijd ook anders en een tikkeltje eigenwijs. Er is geen budget, dus veel werk gebeurt vrijwillig. De meeste mensen die aan het magazine meewerken doen dit uit betrokkenheid bij het onderwerp en bij de doelgroep. Zij zien de noodzaak in van een positieve beeldvorming omtrent ADHD.
Plek in kenniscentrum: Adhd

Executieve functies in de klas : maak leren sterk : 11 aanraders

Marcel van de Wiel
Dordrecht : Instondo, 2016. - 96 p.
ISBN 9789463170093
In dit boek wordt nader ingegaan op een specifiek onderdeel van de neuropsychologie: de executieve functies. Er wordt een koppeling gemaakt tussen de theorie en de schoolpraktijk, die vraagt om handelen. Het boek wil een nieuwe kijk op bestaand handelen geven en daarnaast een aanzet geven tot nieuw of aangepast handelen. Het ondersteunt het nadenken over executieve functies op schoolniveau, maar wil daarnaast ook tools bieden om direct mee aan de slag te gaan op groeps- en leerlingniveau.
Plek in kenniscentrum: Executieve functies 18310-WIEL

Deugdenvriendjes : opgroeien met deugden

Annelies Wiersma
Groningen : Act on Virtues, 2016
Doosje met 52 kaarten
ISBN 978949209406
Deugdenvriendjes is een versie voor jongere kinderen van het Deugdenspel. Het Deugdenspel is een spel met kaartjes met karaktereigenschappen en wil kinderen bewust maken van de bouwstenen van hun karakter die postief kunnen bijdragen aan sociale vorming: eerlijkheid, zelfdiscipline, moed, verantwoordelijkheid, zelfvertrouwen en nog veel meer deugden. De kaarten kunnen thuis, op school en bij coaching gebruikt worden. Kinderen kiezen een kaart (een deugd) en aan de hand hiervan kunnen gesprekken met kinderen gestart worden. Op de website zijn lessuggesties te downloaden. Hierbij wordt gebruik gemaakt van reflectievragen, spelletjes, filmpjes, cartoons en spreekwoorden.
De kaartjes van Deugdenvriendjes kunnen gebruikt worden met kinderen van 3-9 jaar.
Plek in kenniscentrum: Sociaal-emotionele ontwikkeling

Het deugdenspel : 52 bouwstenen van het karakter

Annelies Wiersma
Groningen : Act on Virtues, 2014
Doosje met 52 kaarten
ISBN 9789081946360
Het Deugdenspel is een spel met kaartjes met karaktereigenschappen en wil kinderen bewust maken van de bouwstenen van hun karakter die postief kunnen bijdragen aan sociale vorming: eerlijkheid, zelfdiscipline, moed, verantwoordelijkheid, zelfvertrouwen en nog veel meer deugden. De kaarten kunnen thuis, op school en bij coaching gebruikt worden. Kinderen kiezen een kaart (een deugd) en aan de hand hiervan kunnen gesprekken met kinderen gestart worden. Op de website zijn lessuggesties te downloaden. Hierbij wordt gebruik gemaakt van reflectievragen, spelletjes, filmpjes, cartoons en spreekwoorden.
De kaartjes kunnen gebruikt worden met kinderen vanaf ca. 9 jaar. Voor jongere kinderen is een variant van het spel ontwikkeld: de Deugdenvriendjes
Plek in het kenniscentrum: Sociaal-emotionele ontwikkeling                   

Ga d'r maar uit!

Marien Lokerse
Amsterdam : SWP, 2013. - 157 p.
ISBN 9789088503122
Van alle gedragingen die je binnen scholen tegenkomt is agressie de meest ontwrichtende. Uitingen van agressie hebben een grote impact op de direct betrokkenen, maar ook op de rest van de klas, de school, de ouders en soms nog verder daarbuiten. Ingegaan wordt op wat leerkrachten en scholen kunnen doen om agressie op scholen te voorkomen en op de wijze van handelen als het eenmaal misgaat. Tevens wordt besproken hoe agressieve leerlingen geholpen kunnen worden om beter met hun emoties om te gaan. Geboden worden concrete antwoorden en oplossingen op vragen rondom orde houden en agressie in en rondom de klas. Daarnaast geeft het inzicht in de achtergronden van agressief gedrag en een overzicht van werkvormen die curatief kunnen worden ingezet wanneer er eenmaal sprake is van agressie. 
Plek in kenniscentrum: Veilige school 17770-LOKE

Veiligheidskaart : checklist ten behoeve van het (ontwerp van een) schoolveiligheidsplan

Utrecht : Nederlands Jeugdinstituut (NJI)
De 'veiligheidskaart' kan gebruikt worden door scholen in het basis-, voortgezet, speciaal onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs. Daarmee toetsen zij hun veiligheidsbeleid aan wat wettelijk verplicht is en wat zij extra kunnen doen aan een veilig schoolklimaat. Met deze uitgebreide checklist kan de school het beleid verbeteren en vertalen in een concreet veiligheidsplan.
Deze checklist geeft een toelichting op verschillende toetsingsonderdelen, en verwijst naar de verschillende wetten waar de veiligheidskaart betrekking op heeft.
Kijk hier voor de veiligheidskaart

Hoe ervaart een kind met autisme een winkelcentrum? [Video]

“Can you make it to the end” is de vraag die de Britse National Autistic Society via een video stelt waarin de overprikkeling die kinderen met autisme kunnen ervaren duidelijk geïllustreerd wordt.

Een passend aanbod bij autisme : een handreiking voor het voortgezet onderwijs

Ellen Luteijn, Hans Nieuwenstein, Ina van Berckelaer-Onnes
Amsterdam : Boom, 2016. - 184 p.
Handreiking voor docenten en zorgcoördinatoren voor de omgang met leerlingen met een autismespectrumstoornis (ASS) in het voortgezet onderwijs. De individuele ondersteuningsbehoefte en de benodigde aanpassingen kunnen met de handreiking in kaart worden gebracht. Tevens komen de vier belangrijkste gebieden waarop leerlingen met een autismespectrumstoornis ondersteuning nodig hebben aan bod: communicatie, sociaal gedrag, taakgedrag en zelfstandigheid. Per onderwerp worden de specifieke onderwijs- en ondersteuningsbehoeften beschreven. Deze worden gekoppeld aan concrete tips en materialen die in de onderwijssituatie kunnen worden toegepast. Daarnaast geeft het boek informatie over de begeleiding van de overgang van de leerling van het primair naar het voortgezet onderwijs en hoe de leerling te ondersteunen bij de overgang naar vervolgonderwijs.
Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 18430-LUTE

Zippy's vrienden

Surrey (UK) : Partnership for Children, 2007
- Gids voor leerkrachten
- Gids voor ouders
- Handleiding voor leerkrachten
- Supplement voor passend onderwijs
- 5 posters
- Zippy's vriendenboekje
Lesprogramma om kinderen van groep 1 t/m 4 sociale en emotionele vaardigheden aan te leren. Het programma heeft een opvolger voor groep 5 t/m 8: Apple's vrienden. Samen vormen ze een schoolbreed programma waarin leerlingen coping strategieën leren om met moeilijke situaties om te kunnen gaan.
Plek in kenniscentrum: Sociaal-emotionele ontwikkeling : leermiddelen

Apple's vrienden

Surrey (UK) : Partnership for Children, 2011. - 85 p. + dvd
Lesprogramma om kinderen van groep 5 t/m 8 sociale en emotionele vaardigheden aan te leren. Het programma heeft een  voorloper voor groep 1 t/m 4: Zippy's vrienden. Samen vormen ze een schoolbreed programma waarin leerlingen coping strategieën leren om met moeilijke situaties om te kunnen gaan.
Leerkrachten die met Apple's vrienden in de klas gaan werken volgen een training en ontvangen na afloop een certificaat.
Zippy's en Apple's vrienden worden veelal als één pakket afgenomen.
Plek in het kenniscentrum: Sociaal-emotionele ontwikkeling : leermiddelen

Lesgeven aan getraumatiseerde kinderen : een praktisch handboek voor het basisonderwijs

Leony Coppens, Marthe Schneijderberg, Carina van Kregten
Amsterdam : SWP, 2016. - 270 p.
ISBN 9789088505621
Boek over het lesgeven aan getraumatiseerde kinderen. Kinderen die op jonge leeftijd in hun dagelijks leven chronische stress (hebben) ervaren, hebben gedrag aangeleerd dat hen onder deze omstandigheden helpt (of heeft geholpen) te overleven. Dat gedrag nemen ze ook mee naar de klas. Het boek is geschikt voor leerkrachten, intern begeleiders en schoolmaatschappelijk werkers. Het omvat praktische kennis en vaardigheden om goed om te kunnen gaan met het vaak moeilijk te begrijpen gedrag van de vele getraumatiseerde leerlingen. Door traumasensitief onderwijs te bieden aan de kinderen die het nodig hebben wordt het klassenklimaat voor alle kinderen veiliger.
Plek in het kenniscentrum: Psychologie-psychiatrie 12620-COPP