Gedraag je! : toegepaste gedragsleer voor een goed leerklimaat in de klas

Chris Struiksma, Henck van Bilsen
Middelburg : Bazalt, 2017. - 117 p.
ISBN 9789461182425  
Veel leerkrachten proberen de rust in hun klas te bewaren door opmerking te maken in de trant van: “Kom op, gedraag je nu eens!”, “Jullie zitten in groep 8. Ik verwacht dat jullie je ook zo gedragen”, of: “Wie zich nu niet gedraagt, gaat de klas uit!” Achter zo’n uitspraak zit een heel stelsel van sociale afspraken. Weet iedere leerling wat ‘je gedragen’ inhoudt? Hoe weten leerkrachten of hun leerlingen snappen wat ze bedoelen? En wie beoordeelt of een leerling zich gedraagt of niet? Als leerkracht heb je een grote invloed op de gedragsontwikkeling van leerlingen. Dit boek wil laten zien hoe je ruimte creëert om te kiezen op welk gedrag je wel en op welk gedrag je niet ingaat. Als je weet hoe gedrag ‘werkt’, kun je daar bewust richting aan geven. De basiswetten uit de gedragsleer gaan altijd en overal op. Die basiswetten zijn: •gedrag dat je beloont, neemt toe; •gedrag dat je straft, wordt onderdrukt; •gedrag dat je negeert, dooft uit. Dit klinkt eenvoudig, maar de praktijk is vaak weerbarstig. Dit boek biedt een aantal technieken die toegepast kunnen worden, voorzien van praktijkvoorbeelden. Doel is het verbeteren van de sfeer en het leerklimaat in de klas, waardoor ongewenst gedrag kan verminderen of voorkomen kan worden.
Prijs: € 32,-

Pedagogisch klimaat op orde

Peter de Vries
In: Praxisbulleting. - Jrg.33 (2015), nr. 5 (januari 2016) ; p. 24-27
Passend onderwijs vraagt veel van leerkrachten. In tal van publicaties geven zij aan dat het omgaan met gedragsproblemen in hun groep een groot obstakel vormt om passend onderwijs te kunnen beden aan alle kinderen. In dit artikel komen allereerst leerlingen aan het woord: hoe beoordelen zij het pedagogisch klimaat binnen hun scholen en welke tips hebben ze voor leerkrachten? Tips die vaker genoemd werden, gaan over meer belonen, niet de hele groep straffen en kinderen samen ruzies laten oplossen. Daarna wordt ingegaan op de inhoud van de Basisondersteuning en gedragspreventie. Tot slot volgt een samenvatting van de aanbevelingen die op schoolniveau geformuleerd zijn op basis van schoolbezoeken. Het blijkt dat op scholen winst behaald kan worden door het gebruik van een methode voor sociale en emotionele competentieontwikkeling. Ook zouden op scholen regels herkenbaar en eenduidig gevisualiseerd en geformuleerd moeten worden. Een derde aanbeveling is gerichte aandacht voor groepsvormende activiteiten. Open het artikel

Klasse(n)kracht : met respect voor de klas

in 7 stappen naar een veilig en sociaal klimaat
Jelly Bijlsma
Nieuwolda : Leuker.nu, 2015. - 262 p.
ISBN 9789462542778
Dit boek beschrijft de door Jelly Bijlsma ontwikkelde RESPECT-aanpak om in 7 stappen het groepsvormingsproces in de klas actief te begeleiden. Elke letter van RESPECT staat voor een belangrijke pijler van groepsvorming:

• Regels, Routines en Rituelen
• Erbij horen
• Samenwerken en Samenspelen
• Persoonlijk Meesterschap
• Energie
• Contact en Communicatie
• Trainen van vaardigheden

Plek in kenniscentrum: Pedagogisch klimaat 17690-BIJL

Bouwen aan klasklimaat : onmisbare ingrediënten voor de opbouw van een optimaal leef- en werkklimaat in de groep

Miguel Kagan
8e dr. - Middelburg : Bazalt
ISBN 9789074233095
Praktijkboek met gestructureerde activiteiten om de sfeer in de klas positief te beinvloeden. Ze verhogen betrokkenheid en de wil tot samenwerken, ze verminderen onderlinge spanningen en maken de klas tot een hechte groep. Door minimaal eens per week een Klasbouwer te doen, worden al goede effecten bereikt. Ze zijn te gebruiken met leerlingen en studenten van alle leeftijden.
Plek in kenniscentrum: Professioneel archief Pedagogisch klimaat 17720-KAGA

ClassDojo

ClassDojo is een digitaal beloningssysteem dat ondersteuning biedt bij het herkennen en stimuleren van gewenst gedrag in de klas en is te gebruiken via het digibord. De gratis tool maakt het mogelijk om een digitaal compliment te geven aan leerlingen. alle kinderen hebben hun eigen avatar en kunnen punten verdienen als ze het afgesproken gewenste tablet en de score wordt direct zichtbaar op het digibord. Zo kun je je leerlingen aanmoedigen en laten reflecteren op hun eigen gedrag.
Een beschrijving is opgenomen in: JSW. - jrg. 101 (2016-2017), nr. 9 (mei 2017) ; p. 42-45



Lees meer over ClassDojo

Groepers

Helmond : OMJS, 2016
- Groepers vormen
- Groepers maken
2 sets kaarten om het groepsproces te stimuleren en handig groepjes te kunnen maken.
- Groepers – vormen: Op het moment dat leerlingen voor het eerst bij elkaar in de klas komen, start het proces van groepsvorming. Een groep, zoals een klas, vormt zich volgens een bepaald aantal fasen. Tuckman (1965) definieerde vijf fases van groepsvorming: oriëntatie, macht, affectie, prestatie en afscheid.  Op een aantal kaartjes worden de groepskenmerken van iedere fase weergegeven, met de daarbij behorende rol van de leraar. De uitgave bevat daarnaast 40 kaartjes met activiteiten om het hele jaar structureel te bouwen aan een positief groepsklimaat  
De activiteiten zijn zowel geschikt voor het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. 
- Groepers maken: Werken in groepjes is een organisatievorm die veelal wordt gebruikt. Deze samenstellingskaartjes willen helpen om snel en efficiënt groepjes te maken. Deze uitgave bevat 36 kaartjes. Deze kaartjes kunnen het begin van een activiteit of les uitgedeeld worden aan de leerlingen of deelnemers. Op verschillende manieren (op vorm, kleur, dier, getal, letter) kan op deze manier de groep verdeeld worden in kleinere groepjes. Op deze manier kunnen tweetallen of groepjes van drie tot zes personen samengesteld worden. 
Plek in kenniscentrum: Pedagogisch klimaat

Machomannetjes : 99 tips om de straatcultuur terug te dringen uit uw school

Hans Kaldenbach
Amsterdam : Prometheus, 2011. - 235 p.
ISBN 9789044618136
Beschrijving van 99 tips voor het voortgezet onderwijs om straatcultuurgedrag terug te dringen en leercultuur terug te brengen op school. Enkele voorbeelden: geef de hardste schreeuwers niét de meeste aandacht; intimideren mag niet beloond worden; laat niet toe dat er minachtend over medeleerlingen of collega's gesproken wordt. Accepteer bepaalde uitspraken niet en zorg ervoor dat leerlingen zich elke dag welkom voelen. Alle tips worden uitgebreid beschreven met voorbeeld.
Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 17330-KALD

Hangjongeren : 99 tips voor buurtbewoners en voorbijgangers

Hans Kaldenbach
Amsterdam : Prometheus, 2014. - 181 p.
ISBN 9789044611519
Beschrijving van 99 tips voor mensen die geen machtspositie hebben, om jongeren aan te spreken op hun gedrag. Twee stijlen van aanspreken, tips en aandachtspunten bij het aanspreken van jongeren met een kort lontje, gespreksgranaten in een conflictgesprek, provocaties, scheldpartijen en bedreigingen en juridische vragen komen aan de orde.
Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 17330-KALD

Wij zijn gedrag : positief gedrag in het onderwijs

Henk Weymeis
Leuven : Acco, 2016. - 300 p.
ISBN 9789462922884
In Wij zijn gedrag wordt gesteld dat we enerzijds gedrag 'zijn' en anderzijds samen 'gedrag bepalen' en wordt dit idee samengevat in een schoolbreed zorgbeleid: 'Time-In'. Naast het gedrag van leerlingen en ouders, kijkt de auteur ook naar het schoolteam als rol in het bepalen van positief gedrag. In het eerste gedeelte van het boek wordt de psychologie over mens en omgeving beschreven. Om dit pedagogisch te kunnen begeleiden en te implementeren op school heeft de auteur het over kwaliteitszorg en het motiveren van het schoolteam tot gedragsverandering. Hierop volgt een visie over ons gedrag in het huidige onderwijs en wordt de missie 'Wij Zijn Gedrag' vertaald in een concreet zorgbeleid:'Time-In' op school. Daarnaast worden er praktijkvoorbeelden aangehaald en wordt de daaraan verbonden onderzoeksopzet besproken.
Plek in kenniscentrum: Veilige school 17710-WEYM

Geweldloos verzet op school : het ijzer smeden als het koud is

een nieuwe kijk op gedragsproblemen
Wil van Nus
Huizen : Pica, 2015. - 167 p.
ISBN 9789491806544
Een goede leraar beschikt niet alleen over didactische competenties en vaardigheden, maar werkt als opvoeder ook in een pedagogische relatie met zijn leerlingen. Leerlingen, die een eigen wereld mee de klas in nemen. Met normen en waarden die soms niet overeenkomen met de eigen ideeën van ‘goed gedrag’. In dit boek wordt een aanpak gepresenteerd voor het verminderen van gedragsproblemen in de klas.
Geweldloos verzet wordt gekenmerkt door nabijheid en steun in plaats van afstand en macht. Het gaat er niet om de macht te hebben of de baas te zijn. Door controle over eigen gedrag te nemen worden escalaties voorkomen. Eerste stap is altijd te de-escaleren om er later op een rustig moment op terug te komen. Om gedragsproblemen op te lossen, heeft een leerkracht anderen nodig. Hij moet dus samenwerken met collega’s, ouders en het netwerk van de leerling. Doel is een wij-gevoel in de school te bereiken en een gezamenlijke basis te leggen die ouders en school niet langer tegenover elkaar plaatst, maar juist samenbrengt in een gezamenlijke doelstelling.
In dit boek worden de basisprincipes van geweldloos verzet beschreven, kernbegrippen uitgelegd en aan de hand van voorbeelden krijgt de individuele leraar een stappenplan waar hij direct mee aan de slag kan gaan.

Het inspiratieboek voor de gelukkige klas : de gelukkige klas begint bij de leerkracht

Natasja de Kroon, Merlijn Wentzel, Ingrid Nagtzaam
Zwolle : 248media, 2015. - 192 p.
ISBN 9789079603343
Inspiratieboek voor de leerkracht. Hoe kun je als leerkracht bijdragen aan het geluk van kinderen? Dat is de vraag die in dit boek centraal staat. Het boek bestaat uit praktische tips, verhalen en uitdagingen om mee aan het werk te gaan in de klas. In de gelukkige klas respecteren en steunen kinderen en de leerkracht elkaar en kinderen leren meer, omdat ze zich veilig voelen.

Gedragen gedrag : primair onderwijs

Utrecht : Stichting School en Veiligheid, PPSI, 2014. - 1 doos
Doos met spelbord, pion, handleiding, kaartjes, wijzer.
Spel dat onderwijspersoneel in het primair onderwijs uitnodigt om met elkaar in gesprek te gaan over omgangsregels op school. Het spel bevat kaartjes met daarop beschrijvingen van situaties die afkomstig zijn uit de schoolpraktijk. De kaartjes zijn ingedeeld in verschillende thema's zoals pesten, seksueel gedrag, school & prive, sociale media en diversiteit.
Het doel is om gewenst en ongewenst gedrag bespreekbaar te maken en samen tot afspraken en regels te komen.

Viseon 2.0 [LOVS] : volginstrument voor sociaal-emotioneel functioneren

Arnhem : Cito, 2015. - 40 p. (Handleiding)
Instrument om het sociaal-emotioneel functioneren van leerlingen van groep 3 t/m 8 in kaart te brengen. Het is het instrument om dagelijkse observaties één of twee keer per jaar meer gestructureerd onder de loep te nemen. Er kan een leerkrachtlijst en een leerlingenlijst ingevuld worden. De lijsten worden ingepland, ingevuld en gescoord via het Computerprogramma LOVS.  Er kan een groepsoverzicht samengesteld worden evenals een overzicht per leerling. Bij leerlingen met een aandachts- of risicoscore wordt een beschrijving gegeven van het opvallende gedrag. Met Viseon kan nagegaan worden of eerdere interventies zinvol waren en hoe leerlingen zich ontwikkelen op de onderzochte dimensies. Viseon is genormeerd met een A t/m E-normering.
Viseon 2.0 heeft een eigen normering en aangepaste inhoud en is daardoor niet naast Viseon 1.0 te gebruiken. Viseon 2.0 dient gebruikt te worden vanaf november 2015. De vragenlijsten zijn te downloaden op Cito Portal na de update van het Computerprogramma LOVS, begin oktober 2015.

Gedragsapp

Snel en adequaat reageren bij probleemgedrag in de klas?
De Gedragsapp richt zich op het voorkomen en verhelpen van problematisch gedrag, is vriendelijk in gebruik en snel toe te passen. Dit kan wanneer probleemgedrag zich in een beginnend stadium laat zien en je escalatie wilt voorkomen. Maar ook achteraf, als de probleemsituatie voorbij is, kun je nagaan of je in een vergelijkbare situatie de volgende keer wellicht een andere oplossing kunt toepassen. De oplossingen die in de Gedragsapp worden aangedragen, stoelen op bewezen theorieën.
Via de app is aan te geven hoe het gedrag zich manifesteert en middels een handig keuzemenu wordt de gebruiker naar een lijst met mogelijke oplossingen en adviezen geleid.
De Gedragsapp is bedacht en ontwikkeld door Michiel Krijger, Paul Feitz, Gijs van Vreeswijk, Wouter Poot en Theo-Henk Streng en is verkrijgbaar voor € 4,99 in de iTunes Store of via Google Play. Lees hier hoe deze app tot stand is gekomen.

Oplossing in de klas : een oplossingsgerichte lessencyclus voor leerkrachten en voor de oplossingsgerichte co-teacher

Selma Huitema, Suzanne Jacobs
Maarssen : Zien in de klas, 2013. - 38 p.
Lessencyclus ontwikkeld voor leerkrachten en begeleiders die graag samen met leerlingen de sfeer in de groep willen verbeteren. Het blijkt in de praktijk effectiever te zijn om tijd en energie te steken in het nadenken over oplossingen dan in het zoeken naar oorzaken van problemen. Het focussen op wat goed gaat en wat beter kan, levert vrijwel altijd praktische en direct uitvoerbare oplossingen voor de situatie op.
Daarnaast worden de leerlingen zelf geactiveerd om mee te denken en te werken aan hun eigen groepsklimaat. Zij worden daardoor zelf eigenaar van het probleem en voelen zich meer verantwoordelijk waardoor sneller resultaten in de klas worden bereikt.
De inhoud van het boek is gebaseerd op het gedachtengoed van oa. Insoo Kim Berg en L. Cauffman.