Wat is er bekend over het begrip ‘hyperfocus’ en een mogelijke relatie met de executieve functie ‘vastgehouden aandacht’?

Hyperfocus is een specifieke, intensieve vorm van aandacht. Een positief aspect van hyperfocus is dat het lijkt op ‘flow’, een hoge concentratie en betrokkenheid bij een activiteit. Aan de andere kant lijkt hyperfocus ook op perseveratie, het niet kunnen schakelen tussen verschillende activiteiten. Dit wijst op minder goed ontwikkelde executieve functies.
Bron: Den Haag : NRO
Klik hier voor meer informatie

Ik wil niet gepest worden : effectief en concreet handelen op de basisschool

Onno van Ulzen
Amsterdam : SWP, 2016. - 88 p.
ISBN 9789088506529
Boek over het antipesttraject dat voormalig basisschooldirecteur Onno van Ulzen ontwikkelde. Het uitgangspunt is dat elk kind moet kunnen zeggen: ‘Ik wil niet gepest worden.’ Kinderen spelen een actieve rol binnen het traject. Ze beginnen met bepalen wat het verschil is tussen pesten en plagen. Gepesten vertellen hun verhaal en pesters worden zichtbaar. Het gepeste kind krijgt twee advocaten –kinderen uit de groep– die pestgedrag direct melden. Indien nodig worden er ook twee rapporteurs aangesteld (ook vrijwilligers uit de klas), die indien nodig wekelijks melding maken van conflicten in de groep. De kinderen onderzoeken wat vriendschap inhoudt en hoe je goed met elkaar omgaat, ook als iemand niet je vriend is. De ouders worden betrokken bij het traject en met hen wordt duidelijk gecommuniceerd. doel is het ontstaan van een veilig klimaat waarin iedereen zich durft uit te spreken.
Plek in kenniscentrum: Pesten 17730-ULZE 

Kinderen sociale vaardigheden leren door middel van spel

Deborah M. Plummer
Amsterdam : SWP, 2012. - 171 p.
ISBN 9789088502491
Als kinderen sociaal onhandig zijn, worden ze al gauw vreemd of niet passend bij de sociale norm gevonden. In dit handboek staan gemakkelijk te leren spelletjes voor kinderen van 5 tot 12 jaar om sociale vaardigheden en het helpt volwassenen om de sociale vaardigheden van kinderen te begrijpen en aan te moedigen. Daarnaast wordt de theorie achter de spelletjes in begrijpelijke taal uiteengezet.
Plek in kenniscentrum: Sociale vaardigheid 13340-PLUM 

Kinderen zelfrespect leren door middel van spel

Deborah M. Plummer
Amsterdam : SWP, 2012. - 159 p.
ISBN 9789088502507
Onderzoek heeft steeds vaker aangetoond dat zelfs erg jonge kinderen weinig zelfrespect laten zien als in hun levenservaring negatieve eigenschappen de boventoon voeren. In dit handboek staan gemakkelijk te leren spelletjes die zorgvuldig zijn uitgekozen om het zelfrespect van kinderen van 5 tot 11 jaar op te bouwen en vast te houden. De selectie spelletjes weerspiegelt de zeven sleutelelementen van een gezond zelfrespect - zelfkennis, ik en de anderen, zelfacceptatie, onafhankelijkheid, zelfexpressie, zelfvertrouwen, zelfbewustzijn - en stimuleert tot nadenken en discussie. Daarnaast presenteert dit boek de theorie achter de spelletjes in begrijpelijke taal.
Plek in kenniscentrum: Gedrag 17620-PLUM  

Handboek weerbaarheid : van theorie naar toepassing

Berendineke Steenbergen, Rob Boonman, Arnold de Leeuw
Amsterdam : SWP, 2016. - 191 p.
ISBN 9789088506871
Bespreking van de opzet en uitvoering van een weerbaarheidstraining met aandachtspunten per doelgroep. Het boek biedt een theoretische onderbouwing van de methodiek van psychofysieke weerbaarheid en sluit af met een groot aantal voorbeeldwerkvormen.
Plek in kenniscentrum: Sociale vaardigheid 17730-STEE

Ik kies voor zelfcontrole

Gerly de Boo, Juliette Liber
Amsterdam : SWP, 2014
Training voor kleine groepen kinderen die specifieke gedragsproblemen hebben zoals agressief gedrag, ongehoorzaamheid, brutaliteit en opstandigheid. Het zijn kinderen die vaak in conflict komen met anderen.
De training is bedoeld voor kinderen in de leeftijd van 8 tot 12 jaar en vindt plaats op school tijdens schooltijd. Het programma bestaat uit een trainershandleiding en een werkboek voor het kind. Door te werken in een eigen werkboek met opdrachten, oefeningen en handige weetjes krijgen kinderen meer inzicht in en controle over eigen emoties en gedrag. De leerkracht wordt op de hoogte gehouden van de vorderingen van zijn of haar leerlingen en krijgt handvatten voor het motiveren, steunen en begeleiden bij het ontwikkelen van nieuw gedrag. Ook de ouders worden gedurende de training op de hoogte gesteld over de vorderingen en mogelijke ondersteuning van hun kind. 
De kern van de training Ik kies voor zelfcontrole bestaat uit cognitieve gedragstherapeutische methodieken. Storend gedrag wordt zo veel als haalbaar, genegeerd. Kinderen leren om elkaar positief te bekrachtigen, door elkaar complimenten te geven.
Plek in kenniscentrum: Gedrag 17630-BOO   

Opvoedpartyspel

Utrecht : Lunamare
Spel waarmee ouders of opvoeders kunnen discussiëren over alledaagse opvoedingsvragen. Deze 81 kaarten geven daarbij inspiratie en verdieping. De kaarten zijn gerangschikt naar leeftijd (0-6 jaar, 6-12 jaar, 12-18 jaar) en verdeeld over 3 thema's: communicatie met kinderen, grensoverschrijdend gedrag en zelfbeeld & zelfvertrouwen. Met deze thema's komen vrijwel alle denkbare opvoedingsvragen aan bod.
Met stap-voor-stap handleiding; 5 kaarten om in tweetallen kennis te maken met elkaar; 81 kaarten met prikkelende stellingen en situatieschetsen, gerangschikt naar leeftijd; 3 praatkaarten voor de begeleider ter ondersteuning van de discussie.
- Basis
- MultiCulti : opvoeden in twee culturen met alle dilemma’s en vragen
- AltijdWat : voor ouders van zorgintensieve kinderen. Kinderen met een (chronische) aandoening of ziekte 
Plek in kenniscentrum: Ouders 

Cultuurverschillen : een begin van inzicht

Hans de Waard, Daan King
Apeldoorn : Garant, 2016. - 60 p.
ISBN 9789044134322
Werkboek - voor medewerkers die te maken hebben met andere culturen dan hun eigen cultuur - om kennis op te doen van cultuurverschillen en ermee om te gaan. 
Plek in kenniscentrum: Allochtoon 25131-WAAR 

Buikpijn bij kinderen

Shelley van der Veek, Else de Haan
Houten : LannooCampus, 2016. - 110 p.
ISBN 9789401428941
Buikpijn is een veelvoorkomende klacht bij kinderen en jongeren. Zo'n 10 procent van de schoolgaande kinderen heeft er regelmatig last van. In de meeste gevallen is er geen lichamelijke oorzaak voor buikpijn. Desondanks zorgt deze pijn voor veel problemen: veelvuldig doktersbezoek, schoolverzuim, minder sociale activiteiten en een verminderde kwaliteit van leven. Buikpijn bij kinderen geeft ouders, leerkrachten en hulpverleners informatie over de meest recente wetenschappelijke inzichten in onder meer oorzaken van deze klachten en mogelijkheden voor hulp. De informatie wordt verduidelijkt met voorbeelden uit de praktijk. 
Plek in kenniscentrum: Psychologie-psychiatrie 18410-VEEK 

Het tienerbrein : over de adolescent tussen biologie en omgeving

Jelle Jolles
Amsterdam : Amsterdam University Press, 2016. - 424 p.
ISBN 9789462983984
Het tienerbrein van neuropsycholoog en hersenwetenschapper Jelle Jolles bespreekt de dertig neuropsychologische inzichten die iedere volwassene zou moeten hebben om een tiener te begrijpen en hem of haar zich te laten ontplooien.  Aan de orde komt de ontwikkeling van de adolescent van tien tot ver na het vijfentwintigste levensjaar: de hersenfuncties, cognitief functioneren, sociaal gedrag en slaap. Ook gaat het boek in op de verschillen tussen jongens en meisjes, hoe zij kiezen, plannen en beslissen. Het boek richt zich op gedrag, cognitie en ontplooiing thuis en op school, in sport en muziek. En het geeft aanbevelingen uit de neuropsychologische praktijk.
Jolles stelt dat het onderwijs beter gebruik moet maken van de nieuwsgierigheid van adolescenten en hun hang naar nieuwe ontdekkingen en contacten. Die hang naar nieuwigheid komt voort uit de ontwikkeling van de hersenen. Die moet niet afgekapt maar gebruikt worden.  Jolles geeft concrete ideeën in het boek. Zo zijn ‘denkplaten’ een manier om de nieuwsgierigheid van tieners te prikkelen, afbeeldinge om leerlingen te laten zien en hierbij vragen te stellen als: wat gebeurt hier, wat zie je, wat betekent het. De docent gaat in debat en er komen nieuwe woorden, begrippen en inzichten aan bod.
In maart 2017 is via de website www.hersenenenleren.nl voor scholen een gratis basiscursus beschikbaar Leer je brein kennen, die leraren en mentoren kunnen geven aan hun leerlingen. De cursus sluit aan bij het boek.
Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 17343-JOLL 

Autisme ontrafelen : introductie over autisme met het Socioschema

Martine Delfos
Amsterdam : SWP, 2016. - 128 p.
ISBN 9789088507274
Het boek introduceert de theorie van het Socioschema met de MAS1P (Mental Age Spectrum within 1 Person). Volgens deze theorie is autisme een vertraging op specifieke gebieden en een versnelde ontwikkeling op andere gebieden. Het gevolg is een reeks uiteenlopende 'mentale leeftijden' binnen één persoon. Het boek geeft informatie over de factoren van autisme en geeft voorbeelden over het verschil tussen autisme en autistisch gedrag dat door omstandigheden kan worden veroorzaakt, zoals verwaarlozing of ernstige trauma’s. 
Plek in kenniscentrum: Autisme 18430-DELF  

Gevoelsspel : voor kinderen, ouders en begeleiders!

Sanne Dols
Roosendaal : MDP, 2016
Kaartenspel met 29 emoties verdeeld in drie kleuren gebaseerd op het stoplichtsysteem: groen, oranje en rood. Het stoplichtsysteem wil kinderen op een visuele manier meer inzicht geven in hun gevoelswereld. Door het spelen van het spel leert het kind zijn gevoelens te herkennen, te begrijpen of onder woorden te brengen. Een kind krijgt meer grip op eigen gevoelens en emoties, leert situaties op te lossen en zich in te leven in anderen. De ouder, begeleider, docent of coach krijgt meer inzicht in het gevoelsleven van het kind en kan betere ondersteuning bieden in de verwerking (emotieregulatie). Bovendien wordt de zelfredzaamheid en de sociaal emotionele ontwikkeling gestimuleerd. Door middel van vragen en kleine opdrachten (tekenen, vertellen of uitbeelden) moet een kind nadenken en praten over zijn/haar gevoel. Het spel kan op meerdere manieren en in verschillende situaties gespeeld worden: 1 op 1, in een groep, op school, thuis of in een praktijkomgeving. Het spel kan gecombineerd worden met de andere twee gevoelsproducten (de Gevoelsmeter en de Gevoelspictogrammen).
Plek in kenniscentrum: Sociaal-emotionele ontwikkeling  

Vertrouwen in je klas : emotionele veiligheid op de basisschool met TA

Theo van der Heijden, Daniëlle van der Heijden, Tamar Kopmels
Amsterdam : SWP, 2016. - 200 p.
ISBN 9789088506666
Het uitgangspunt van dit boek is dat een vertrouwensrelatie tussen kinderen en leerkrachten de basis is voor een veilig leerklimaat. Centraal staan de psychologische processen die spelen in de interacties tussen leerkracht en kind, tussen leerkracht en ouders, tussen kinderen onderling en tussen leerkrachten onderling. De basis voor de aanpak in dit boek zijn inzichten uit de Transactionele Analyse (TA). Dit model is vertaald naar voor leerkrachten herkenbare thema’s als omgaan met onrust bij kinderen, schuld en schaamte, reddersgedrag van leerkrachten, onzekerheid van leerkrachten, omgaan met pesten en conflicten met collega’s en ouders.
Ieder hoofdstuk start met een verhaal vanuit verschillende perspectieven: leerkracht, kind(eren), ouders, collega’s. Dit zijn verhalen op basis van waargebeurde ervaringen van leerkrachten en ouders. Daar wordt dan de theorie van TA op losgelaten: Welke processen spelen hier? Hoe kun je belemmerende patronen doorbreken? Leerkrachten krijgen zo zicht op hun eigen mogelijkheden in dergelijke situaties. Dan biedt ieder hoofdstuk een ‘contraverhaal’: een visioen van hoe een lastige situatie zou kunnen transformeren als je vanuit vertrouwen naar jezelf en de ander kan kijken. Tot slot zijn er rond elk thema praktische handreikingen, opdrachten en bemoedigingen. Bij ieder thema kan bovendien ondersteunend materiaal worden gedownload.
Plek in kenniscentrum: Veilige school 17720-HEIJ 

Pittige pubers : opvoeden van je kind met ADHD of autisme

Marije Kuin, Anneke Eenhoorn, Arga Paternotte
Houten : LannooCampus, 2016. - 200 p.
ISBN 9789401428903
Boek voor professionals en ouders van pubers met ADHD of autisme. Het biedt handvatten om beter te communiceren, grenzen te trekken, en te handelen in de opvoeding van hun kind met ADHD of autisme.
Een grote mond, driftbuien met agressiviteit, vergeetachtig en slordig?
Besproken worden de achtergronden van het gedrag van deze kinderen en de verschillen tussen de gewone puberteitsproblemen en de extra portie waar deze jongeren voor staan. Behandeld worden ondermeer: puberbrein en ontwikkelingsproblemen, communicatie en motivatie, vriendschappen, relaties en seksualiteit, onderwijs en communicatie op school.
Het boek werd geschreven in samenwerking met oudervereniging Balans en sluit aan bij de cursus Ouderpower van Balans.
Plek in kenniscentrum: Voortgezet onderwijs 17740-KUIN 

Autisme en adhd in een persoon : kenmerken en ervaringen in de ritssluiting van twee stoornissen

Josine Bouwmans, Ina van Berckelaer-Onnes, Sander Begeer
Houten : LannooCampus, 2016. - 120 p.
ISBN 979401428934
In deze publicatie beschrijft Josine Bouwmans, een vrouw met ASS en ADHD haar persoonlijke zoektocht naar eenheid. Ze koppelt haar ervaringen aan verschillende leeftijdsfasen, waarin ze haar gedrag tracht te verklaren vanuit het perspectief van beide stoornissen.
Josine ervaart het samengaan van beide stoornissen in metaforische zin als een ritssluiting. Haar beschrijvingen worden door twee clinici op het gebied van ASS en ADHD theoretisch ingekaderd en toegelicht.
Plek in kenniscentrum: Autisme Adhd 17740-BOUW