Van plagen tot pesten : handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement

I. van Bokhoven, De. Wienke
Utrecht : Nederlands Jeugdinstituut, 2015. - 11 p.      
Om gemeenten te ondersteunen bij het inrichten van een preventie- en zorgaanbod biedt het Nederlands Jeugdinstituut een reeks brochures aan met blauwdrukken van samenhangende arrangementen.
In deze brochure gaat het om pesten. Wat wordt er onder pesten verstaan en welke interventies kunnen ervoor worden ingezet?
Download hier de brochure

Geweldloos verzet op school : het ijzer smeden als het koud is

een nieuwe kijk op gedragsproblemen
Wil van Nus
Huizen : Pica, 2015. - 167 p.
ISBN 9789491806544
Een goede leraar beschikt niet alleen over didactische competenties en vaardigheden, maar werkt als opvoeder ook in een pedagogische relatie met zijn leerlingen. Leerlingen, die een eigen wereld mee de klas in nemen. Met normen en waarden die soms niet overeenkomen met de eigen ideeën van ‘goed gedrag’. In dit boek wordt een aanpak gepresenteerd voor het verminderen van gedragsproblemen in de klas.
Geweldloos verzet wordt gekenmerkt door nabijheid en steun in plaats van afstand en macht. Het gaat er niet om de macht te hebben of de baas te zijn. Door controle over eigen gedrag te nemen worden escalaties voorkomen. Eerste stap is altijd te de-escaleren om er later op een rustig moment op terug te komen. Om gedragsproblemen op te lossen, heeft een leerkracht anderen nodig. Hij moet dus samenwerken met collega’s, ouders en het netwerk van de leerling. Doel is een wij-gevoel in de school te bereiken en een gezamenlijke basis te leggen die ouders en school niet langer tegenover elkaar plaatst, maar juist samenbrengt in een gezamenlijke doelstelling.
In dit boek worden de basisprincipes van geweldloos verzet beschreven, kernbegrippen uitgelegd en aan de hand van voorbeelden krijgt de individuele leraar een stappenplan waar hij direct mee aan de slag kan gaan.

Gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs

Anton Horeweg
Houten : LannooCampus, 2015. - 320 p.
ISBN 9789401425780
Overzicht van gedragsproblemen en gedrags-en ontwikkelingsstoornissen die bij leerlingen in het voortgezet onderwijs kunnen voorkomen met handreikingen om deze leerlingen te begeleiden. Gedragsproblemen in de klas in het voortgezet onderwijs is een speciaal voor het vo aangepaste versie van Gedragsproblemen in de klas. In het boek wordt onderscheid gemaakt tussen gedragsproblemen en gedragsstoornissen. Ieder hoofdstuk behandelt een probleem of stoornis, zoals ADHD, ASS, depressie, faalangst en pestgedrag. Het boek eindigt met een hoofdstuk over executieve functies en hun invloed op gedrags- en ontwikkelingsstoornissen. Het boek is geschreven voor docenten in het vo en mbo, leerlingbegeleiders, zorgcoördinatoren, mentoren, studenten Master SEN- en lerarenopleidingen en iedereen die werkt met jongeren met gedragsproblemen.
                   

Het inspiratieboek voor de gelukkige klas : de gelukkige klas begint bij de leerkracht

Natasja de Kroon, Merlijn Wentzel, Ingrid Nagtzaam
Zwolle : 248media, 2015. - 192 p.
ISBN 9789079603343
Inspiratieboek voor de leerkracht. Hoe kun je als leerkracht bijdragen aan het geluk van kinderen? Dat is de vraag die in dit boek centraal staat. Het boek bestaat uit praktische tips, verhalen en uitdagingen om mee aan het werk te gaan in de klas. In de gelukkige klas respecteren en steunen kinderen en de leerkracht elkaar en kinderen leren meer, omdat ze zich veilig voelen.

De vreedzame school [versie 3 2010] : katern Werken aan sociale veiligheid

 

Maartensdijk : Eduniek, 2015.
Handreiking om pesten te voorkomen en om in te grijpen bij pestincidenten, op een manier die past bij de werkwijze van De Vreedzame School.
De map bestaat uit vier delen:
Het eerste deel is algemeen van aard en gaat in op wat we onder pesten verstaan en wat de visie vanuit De Vreedzame School op pesten (en sociale veiligheid) is. In het tweede gedeelte wordt aandacht besteedt aan de preventie: wat kunnen we doen om pesten te voorkomen? Aan de orde komt de monitoring van de veiligheidsbeleving van de leerlingen middels de Veiligheidsthermometer. Naast algemene aanbevelingen gaan we in op essentiële preventieve factoren als regels, toezicht en het werken met commissies van leerlingen. Een wezenlijk onderdeel van dit katern is het opstellen van een 'grondwet' in de school.
Het derde deel gaat in op wat te doen als er toch ingegrepen moet worden. Hoe doen we dat dan op een wijze die past bij De Vreedzame School? beschreven wordt het ingrijpen bij plagen en de oplossingsgerichte aanpak bij pesten. Vervolgens wordt aandacht besteed aan digitaal pesten, aan herstelgesprekken, en aan schorsing en verwijdering van leerlingen. Dit gedeelte mondt uit in het sociaal veiligheidsplan: hoe beschrijven (en verantwoorden) we als school wat we doen om de sociale veiligheid van leerlingen te bewaken? Ook wordt de rol van de ouders belicht.
In het laatste gedeelte is een flink aantal lessen opgenomen, deels nieuwe lessen, deels aanpassingen van bestaande lessen. Deze lessen zijn bedoeld om specifieker aandacht te besteden aan sociale veiligheid en pesten binnen het programma van De Vreedzame School. Een deel van de lessen sluit aan bij de grondwet van de school en de daaruit voortvloeiende gedragsregels.

Gedragen gedrag : primair onderwijs

Utrecht : Stichting School en Veiligheid, PPSI, 2014. - 1 doos
Doos met spelbord, pion, handleiding, kaartjes, wijzer.
Spel dat onderwijspersoneel in het primair onderwijs uitnodigt om met elkaar in gesprek te gaan over omgangsregels op school. Het spel bevat kaartjes met daarop beschrijvingen van situaties die afkomstig zijn uit de schoolpraktijk. De kaartjes zijn ingedeeld in verschillende thema's zoals pesten, seksueel gedrag, school & prive, sociale media en diversiteit.
Het doel is om gewenst en ongewenst gedrag bespreekbaar te maken en samen tot afspraken en regels te komen.

Viseon 2.0 [LOVS] : volginstrument voor sociaal-emotioneel functioneren

Arnhem : Cito, 2015. - 40 p. (Handleiding)
Instrument om het sociaal-emotioneel functioneren van leerlingen van groep 3 t/m 8 in kaart te brengen. Het is het instrument om dagelijkse observaties één of twee keer per jaar meer gestructureerd onder de loep te nemen. Er kan een leerkrachtlijst en een leerlingenlijst ingevuld worden. De lijsten worden ingepland, ingevuld en gescoord via het Computerprogramma LOVS.  Er kan een groepsoverzicht samengesteld worden evenals een overzicht per leerling. Bij leerlingen met een aandachts- of risicoscore wordt een beschrijving gegeven van het opvallende gedrag. Met Viseon kan nagegaan worden of eerdere interventies zinvol waren en hoe leerlingen zich ontwikkelen op de onderzochte dimensies. Viseon is genormeerd met een A t/m E-normering.
Viseon 2.0 heeft een eigen normering en aangepaste inhoud en is daardoor niet naast Viseon 1.0 te gebruiken. Viseon 2.0 dient gebruikt te worden vanaf november 2015. De vragenlijsten zijn te downloaden op Cito Portal na de update van het Computerprogramma LOVS, begin oktober 2015.

Sociocards original

Dongen : Sociocards, 2013
- 36 kaarten met dieren (op de keerzijde staan 36 mensfiguren)
- 36 kaarten met symbolen en basisemoties
- boekje met korte handleiding en voorbeeldvragen
Instrument waarmee men op een eenvoudige wijze gesprekken met kinderen (van 4 tot 12 jaar) vorm en inhoud geeft. De kaartenset werkt zonder geschreven tekst. De vormgeving en werkwijze zijn er op gericht om spelenderwijs te helpen bij het formuleren van alle belangrijke vragen en antwoorden. Met dier- of mensfiguren brengt men in kaart welke personen een rol spelen in het leven van het kind (sociogram). Aan de hand van symbolen en afbeeldingen krijgt men vervolgens inzicht in de leefwereld. Het instrument is zonder voorbereidingen, op elk moment en door iedereen in te zetten.    

De schoonheid van het verschil

waarom mannen en vrouwen verschillend én hetzelfde zijn
Martine Delfos
5e dr. - Amsterdam : Pearson, 2010. - 368 p.
ISBN 9789026522277
Beschrijving van de verschillen tussen mannen en vrouwen en van de manier waarop deze verschillen als tandraderen in elkaar grijpen. De samenhang van de verschillen wordt beschreven en hoe ze vanuit de evolutionaire rol van man en vrouw betekenis hebben. Van daaruit is ook te begrijpen wat de betekenis van deze verschillen in onze huidige tijd is. Delfos meent dat het voor de emancipatie van man en vrouw noodzakelijk is oog te hebben voor de verschillen tussen hen. Zij stelt dat we mét de biologische stroom mee moeten emanciperen in plaats van ertegen in. Het boek geeft een diepgaand inzicht in de wijze waarop mannen en vrouwen functioneren en de betekenis daarvan voor het aangaan van relaties. Het kan houvast geven in het begrip van relaties tussen mannen en vrouwen. Daarbij ontstaat een diep respect van de eigenheid van mensen en wordt de schoonheid van het verschil duidelijk.

Pesten op school : achtergronden en interventies

Marjolijn Vermande, Matty van der Meulen, Albert Reijntjes
2e herz. dr. - Amsterdam : Boom Lemma, 2015. - 264 p.
ISBN 9789089536303
In dit boek krijgt de benadering van pesten als groepsproces veel aandacht. In het eerste deel wordt een brede inleiding gegeven op het onderwerp ‘pesten op school’. Hierbij is onder meer aandacht voor cyberpesten. Het tweede deel van het boek concentreert zich op interventieprogramma’s bedoeld om pesten terug te dringen of te voorkomen. Tevens is er een overzicht van Nederlandstalige interventieprogramma’s die zijn onderzocht op effectiviteit tegen pesten of gepest worden, of tegen gedrag dat verband houdt met pesten.

Passend onderwijzen : pedagogisch vakmanschap in de klas

Peter Mol
Houten : LannooCampus, 2015. - 200 p.
ISBN 9789401425919
Pedagogisch vakmanschap als basis van passend onderwijs. Bij de invoering van passend onderwijs speelden in eerste instantie geld, invloed van schoolbesturen en het vormgeven van structuren een grote rol. Maar de meeste scholen liepen al snel aan tegen de vraag: hoe ga je om met leerlingen met gedragsproblemen? Passend onderwijs kan volgens de auteur alleen een succes worden wanneer leerkrachten hier vanuit hun vakmanschap invulling aan kunnen geven. Dit vakmanschap wordt gevormd door kennis en ervaring, maar ook door de 'feeling' van de leerkracht, die vaak gedurende vele jaren in de praktijk wordt opgebouwd Doel is als leerkracht probleemgedrag te voorkomen en een goede werksfeer op te bouwen. Dit vakmanschap is niet te vatten in regels, procedures of plannen van bovenaf, maar kan wel gestimuleerd en gefaciliteerd worden. Doel van dit boek is om hieraan bij te dragen.

Zet ouders in hun kracht : 8 aanraders

Peter de Vries
Dordrecht : Instondo, 2015. - 100 p.
ISBN 9789463170048
Ouders besteden hun kinderen (verplicht) uit aan de school om hen te helpen in de voorbereiding op de samenleving van vandaag en morgen. Het zou niet goed zijn als kinderen zich thuis anders voordoen en anders ontwikkelen dan op school. Dat vraagt om een helder afstemming en een gezamenlijke aanpak. Een aanpak die niet eenzijdig door de school wordt bedacht, maar samen met ouders. Zodat ieders kennis, kunde en ervaring wordt aangewend in het belang van het kind. Dat betekent dat leerkrachten en ouders elkaar als gelijkwaardig zien en dus met verschillende rollen en verantwoordelijkheden.
Volgens de auteur is een school de professionele instelling die ervoor verantwoordelijk is dat ze alle ouders in hun kracht zet. In het belang van het kind en voor zover dit past binnen haar invloedssfeer. Ook ouders die zich minder competent voelen of die zich juist afzijdig lijken te houden. Daarom spreekt men over ‘ouderbetrokkenheid’: de school die ouders betrekt. Maar hoe zet je ouders in hun kracht? Hiervoor worden in dit boek tips gegeven.

Nieuwe autoriteit

samen werken aan een krachtige opvoedingsstijl thuis, op school en in de samenleving
Haim Omer
4e dr. - Amsterdam : Hogrefe, 2015. - 272 p.
ISBN 9789079729517
Bespreking van een denkkader voor een nieuwe vorm van autoriteit, een algehele opvoedingsstijl die toepasbaar is in de thuissituatie, op school en de samenleving. De auteur constateert dat de afgelopen decennia het gezag van ouders en leraren aan kracht ingeboet heeft. Autoriteit gebaseerd op intimidatie en blinde gehoorzaamheid is inderdaad niet meer van deze tijd. De keerzijde is dat er sindsdien ook sprake van een grote stijging van opstandig en gewelddadig gedrag onder kinderen en jongeren. Er lijkt dus een sterke behoefte te zijn aan een opvoedingshouding die past binnen een vrije en pluralistische maatschappij.

De auteur, hoogleraar psychologie in Tel Aviv, is reeds jaren internationaal bekend door zijn werk over geweldloos verzet. In dit boek maakt hij de stap naar een algehele opvoedingsstijl die toepasbaar is in de thuissituatie, op school en de samenleving. Het begrip waakzame zorg is daarbij een belangrijk element waarin hij structurele gezinstherapie met hechtingstheorie combineert.                   

Moet ik nu huilen?

rouw bij kinderen en jongeren met een stoornis binnen het autismespectrum
Martine Delfos, Riet Fiddelaers Jaspers
Amsterdam : SWP, 2013. - 96 p.
ISBN 9789088505614
Hoe kun je kinderen en jongeren met autisme begeleiden bij een overlijden? Naast uitleg over autisme en autistische stoornissen wordt ingegaan op wat dood en rouw voor kinderen en jongeren met autisme betekent. Hoe informeer je hen? En hoe betrek je hen bij de gebeurtenissen en rituelen? Praktijkvoorbeelden worden gegeven, en afgesloten wordt met een lijst van praktische aandachtspunten Het boek is bedoeld om ouders, verzorgers, leerkrachten en andere betrokkenen bij die begeleiding te helpen.
In deze geheel vernieuwde versie worden de nieuwste inzichten op het gebied van autisme en de nieuwe DSM-5 besproken.                 

Wiebelen en friemelen in de klas

over de invloed van zintuiglijke prikkelverwerking op het leren
Monique Thoonsen, Carmen Lamp
Huizen : Pica, 2015.
ISBN 9789491806575
In elke klas zitten leerlingen die zintuiglijk onder- of overprikkeld zijn en proberen hun balans te herstellen. Dit wordt door leraren vaak als lastig gedrag ervaren. Aan de hand van dit boek kunnen leraren de hulp bieden die deze leerlingen nodig hebben. Er wordt uitgelegd hoe zintuiglijke prikkelverwerking verloopt, waardoor leraren op een andere manier naar leerlingen leren kijken, namelijk door een zogenaamde SI-bril, met deze bril zien leraren de afwijkende prikkelverwerking en kunnen daar snel, eenvoudig en met meer begrip op reageren. In het boek worden praktische en didactische tips gegeven, waardoor uiteindelijk het leerrendement van leerlingen zal toenemen. Door gebruik te maken van een keuzeschema wordt gedrag snel herkend, vervolgens kan worden gekozen uit meer dan 250 tips en strategieën om leerlingen te helpen.

Temperamentvolle kinderen

zo haal je het beste uit intense, gevoelige kinderen met een sterke eigen wil.
Eva Bronsveld
Utrecht : Kosmos, 2014. - 256 p.
ISBN 9789021557298
Kinderen zijn soms opvliegend, koppig, of raken snel van slag. Dit kan betekenen dat het kind een temperament heeft. Dit boek biedt tips voor de begeleiding en opvoeding van een temperamentvol kind. De auteur biedt handvatten die ook toepasbaar zijn op andere kinderen. De auteur probeert niet het kind te veranderen met dit boek, maar de opvoeder/begeleider.
                   

De Flipperkast : Cognitieve GedragsTherapie in beeld

Uschi Koster
Doetinchem : Graviant, 2015. - 1 koffer
Inhoud: 3 doosjes met kaartjes, spelbord, handleiding (27 p.+cd)
ISBN 9789491337529
De Flipperkast brengt begrippen uit de cognitieve gedragstherapie in beeld. Op begrijpelijke wijze worden complexe interacties uitgebeeld. Bruikbaar in therapie en in coaching of begeleiding op school voor leerlingen vanaf ongeveer 10 jaar, door trainers met een gedragstherapeutische achtergrond. Uniek is het werken met veel meer dan 5 G’s. Met een scala aan gevoelens, denkfouten, goedpraters en ook helpende gedachten is de Flipperkast zowel probleemgericht als oplossingsgericht te gebruiken. Maak analyses van de gewenste situatie, van je succesjes en uitzonderingen.

Ella kan achtersteboven : sociale verhalen voor kleuters met autisme

Goedele Billen
Leuven : Acco, 2015. - 106 p.
ISBN 9789462921702
Beschrijving van hoe je een sociaal leerverhaal kunt maken voor jonge kinderen die niet kunnen lezen. Sociale leerverhalen (social stories) zijn een krachtig middel om kinderen met autisme wegwijs te maken in een wereld die voor hen vaak onbegrijpelijk, verwarrend en beangstigend kan zijn.
                   

Van vaak gespannen tot angststoornis

Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement     
Karin Eijgenraam   
Utrecht : Nederlands Jeugdinstituut, 2015. - 11 p.
                                                                                      
Om gemeenten te ondersteunen bij het inrichten van een preventie- en zorgaanbod biedt het Nederlands Jeugdinstituut een reeks brochures aan met blauwdrukken van samenhangende arrangementen.
In deze brochure gaat het om kinderen en jongeren met angstproblemen. Wat wordt er onder een angststoornis verstaan, en welke interventies kunnen ervoor worden ingezet?
De blauwdruk is bedoeld als voorbeeld voor gemeenten. Het geeft houvast bij het ontwikkelen van een preventie- en zorgarrangement. Bovendien kunnen gemeenten hiermee hun bestaande aanbod toetsen en zien welke interventies er bestaan om het eventuele hiaat in te vullen.
Klik hier om de brochure te downloaden