12 tips voor het begeleiden van kinderen met ADHD : maak kwaliteiten tot vertrekpunt voor begeleiding

Foto: Carl Cabading

Hulpverlener Kaper Ramakers, die zelf ADHD heeft, deelde op een congres over ADHD deze 12 tips voor de begeleiding van kinderen met ADHD.
Klik hier voor de tips

Gewelddadige media versterken ADHD-symptomen

Er bestaat een wisselwerking tussen het gebruik van gewelddadige media en ADHD-gerelateerd gedrag. Dat blijkt uit onderzoek waarop Sanne Nikkelen op 20 januari promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam.

Pubers met veel ADHD-symptomen hebben een grotere voorkeur voor gewelddadige games en televisieprogramma's dan pubers zonder die symptomen, blijkt uit de studie van Nikkelen onder ruim duizend 10- tot 14-jarigen. Tegelijkertijd veroorzaakt het gebruik van gewelddadige games en televisieprogramma's meer ADHD-gerelateerd gedrag.
Nikkelen beschrijft ook onderzoek naar de manier waarop ouders het gebruik van gewelddadige media door pubers reguleren. Het stellen van duidelijke regels en het vasthouden aan die regels lijkt de beste strategie. Hoe inconsistenter ouders waren in het toepassen van regels over mediagebruik, hoe meer gewelddadige media de onderzochte pubers consumeerden, en hoe meer ADHD-gerelateerd gedrag zij lieten zien. Wanneer ouders echter duidelijke regels stelden en een autonomie-bevorderende opvoedstijl hanteerden, was dit direct gerelateerd aan minder gebruik van gewelddadige media, en indirect aan minder ADHD-gerelateerd gedrag.
Bron: Universiteit van Amsterdam
Klik hier voor het proefschrift

Ontwikkelingspsychologie : voor leerkrachten basisonderwijs

T. Hooijmaaijers, T. Stokhof, F. Verhulst  
3e herz. dr. - Assen : Van Gorcum, 2016. - 284 p.
ISBN 9789023254348
Uiteenzetting over de processen die zich in de basisschoolperiode voltrekken bij kinderen. Het boek geeft praktijkvoorbeelden en opdrachten in de tekst en in het digitale lesmateriaal op www.lerarencampus.nl. De theorie is deels gebaseerd op het boek De ontwikkeling van het kind van Frank C. Verhulst. Per leeftijdsfase (kleuter, 6-9 jaar en 9-12 jaar) bespreken de auteurs de belangrijkste ontwikkelingen op fysiek, sociaal-emotioneel en cognitief gebied. Actuele onderwerpen als de neurocognitieve ontwikkelingspsychologie van Eveline Crone, Carol Dweck over mindsets en een andere kijk op ontwikkelingspsychologen komen tevens aan de orde.

Solved? Opgelost?

Monique Rosink van der Meijden  
Doetinchem : Graviant, 2008
ISBN 9789075129762
Sociaal vaardigheidsspel in het Nederlands en Engels, waarbij leerlingen oplossingen bedenken voor problemen in hun dagelijkse leven. De sociale vaardigheden van de leerlingen worden bij dit spel op de proef gesteld! Overige vaardigheden die tijdens dit spel getoetst kunnen worden zijn: lees-, luister-, schrijf- en gespreksvaardigheid in de Nederlandse en/of Engelse taal. Er worden in de handleiding naast het beschrijven van diverse spelvormen ook enkele suggesties gedaan hoe dit pakket als leermiddel valt te gebruiken.

Handboek Marietje Kessels project : weerbaarheidsvergroting bij kinderen van 10 tot 13 jaar

Betty-Ann Blommers en Berendineke Steenbergen
Herz. ed. - Amsterdam : SWP, 2015. - 136 p. 
ISBN 9789088505898
Het Marietje Kessels Project is in 1990 in Tilburg van start gegaan als een weerbaarheidsproject voor kinderen van groep 7 en 8 van de basisschool. Het project bestaat uit een reeks van twaalf seksespecifieke lessen. Het doel van het project is het vergroten van de weerbaarheid van kinderen. Om zo de kans te verkleinen dat zij slachtoffer worden van machtsmisbruik en/of zichzelf schuldig (gaan) maken aan grensoverschrijdend gedrag. Vormen van machtsmisbruik die in de training aan de orde komen zijn bijvoorbeeld groepsdruk, pesten, internetveiligheid en kindermishandeling. Het boek geeft inzicht in de opzet, randvoorwaarden en onderbouwing van het project.
In deze herziene versie zijn werkvormen actiever en speelser gemaakt, zodat die meer aansluiten bij de leefwereld van kinderen en de hedendaagse vormen van grensoverschrijdend gedrag. 

Een algemene orthopedagogiek

Piet de Ruyter
Apeldoorn : Garant, 2015. - 694 p.
Met lit.opg.
ISBN 9789044133059
Opvoeding kan vanwege diverse redenen moeizaam verlopen. Verschillende soorten hulpverleners kunnen dan op allerlei manieren hulpverlenen. Het wordt hierbij van belang geacht dat opvoeders, jeugdigen, en hulpverleners helder met elkaar kunnen communiceren. Dit boek wil daaraan een bijdrage leveren. De auteur geeft een antwoord op de vragen wat stagnerende opvoeding is, welke typen opvoedingsstagnatie te onderscheiden zijn, wat hulpverlenen is en welke soorten hulpverleners er zijn. Omdat er meerdere antwoorden mogelijk zijn, heeft dit boek de titel: Een algemene orthopedagogiek.
Het boek is onder meer bestemd voor studenten in het hoger en postacademisch onderwijs die zich voorbereiden op één van de beroepen als opvoedingshulpverlener. Tevens is het van belang voor studenten in een opleiding tot docent in het basis- of voortgezet onderwijs, omdat zij in hun werk niet alleen doorsnee leerlingen ontmoeten maar ook leerlingen met een specifieke opvoedvraag. Daarnaast is het een bron voor professionele hulpverleners die zich willen bezinnen op het kenmerkende van opvoedingshulpverlening.

Zet je masker af

Doetinchem : Graviant, 2014. - 1 koffer
ISBN 9789491337338
Spel is door kinderen uit groep 7 van basisschool 'Wingerd' in Bergharen. Doel van het spel is kinderen leren met pesten om te gaan. Het spel helpt bij het oefenen van sociale vaardigheden. Het spel kan gespeeld worden met twee of meerdere spelers. In een klas is het spel goed te spelen in groepen van 2-6 spelers.  Gemengde teams hebben de voorkeur en bij open vragen wordt gestimuleerd om met elkaar in gesprek te gaan. Het spel is afgelopen wanneer een van de teams bij het einde is, daarvoor moeten vragen beantwoord worden en opdrachten uitgevoerd worden. Het gaat vooral om samenwerken en bezig zijn met het onderwerp ‘pesten’. Er komen diverse spelelementen aan bod, zoals: leren omgaan met elkaar, ‘alles’ met een juiste intentie is altijd goed, vertrouwen hebben in elkaar en elkaar vertrouwen, geven staat centraal en het spel ondersteunt ‘coöperatief leren’.

The window of tolerance : hoe hoog zit jij in je spanning?

Uschi Koster, Marieke Sterenborg
Doetinchem : Graviant, 2015. - 25 p.
ISBN 9789491337604
Uitleg, voor jeugdigen en volwassenen, van het concept van 'Window of tolerance' (stresstolerantie) middels beelden. Het boekje wordt gebruikt voor psycho-educatie tijdens traumabehandelingen door therapeuten.
De een kan meer spanning aan dan de ander. Mensen verschillen in aanleg, maar ook in wat ze meemaakten, in hoe ze daar op reageerden, of hoe ze opgevangen zijn. 

Schoolleider aan zet in ouderbetrokkenheid : met ambitie en lef naar een nieuwe regie

Harriet Marseille
Rotterdam : Bazalt, 2015. - 212 p.
ISBN 9789461182166
Aan de hand van een aantal spanningsvelden wordt de dynamiek in de samenwerking met ouders verhelderd. Stappenplannen en vaardigheden alleen blijken niet voldoende te zijn om de uitdaging het hoofd te bieden. Er zijn nog veel uitdagingen omtrent ouderbetrokkenheid. In persoonlijk leiderschap ligt volgens de auteur de ontbrekende sleutel naar een constructieve samenwerking. Het blijkt mogelijk de regie over ouderbetrokkenheid te voeren. Deze nieuwe regie is gebaseerd op wederzijdse autonomie en gelijkwaardigheid. Schoolleiders hebben ambitie en lef nodig, in contact met hun kwetsbaarheid. Hieruit ontstaan nieuwe kansen om ouderbetrokkenheid tot bloei te brengen. 

Methode D : positief opvoeden

Bertha Verschueren, Simone Gerich
[s.l.] : De Rode ballon, 2015. - 108 p.
ISBN 9789073806191
Werkboek bij de oudercursus uit de serie weerbaarheidstrainingen. De oudercursus is specifiek gericht op ouders die in de opvoeding van hun kinderen grenzen moeten stellen en zelf weerbaar moeten zijn. Deze cursus geeft ouders concrete handvaten om samen met hun kind(eren) aan weerbaarheid te werken.
De andere werkboeken uit de serie zijn Methode B., A en C. Methode B. is een methodiek voor trainers en leerkrachten om kinderen vanaf 7 jaar weerbaar te maken. Methode A is een weerbaarheidstraining voor kinderen vanaf 4 jaar en Methode C voor pubers.

Gedragsproblemen bij jongeren met psychiatrische stoornissen : best practice handelingsplannen voor de praktijk van alledag

Giel Vaessen
Antwerpen etc. : Garant, 2008. - 291 p.
ISBN 9789044122435
Kinderen en jongeren met psychiatrische problematiek in combinatie met stevige gedragsproblemen raken vaak in een negatieve spiraal terecht waar met de beste intenties maar moeizaam uit te komen is en de prognoses niet zonnig blijken te zijn.
In dit boek wordt de uit onderzoek gebleken effectieve behandeling voor ADHD, ASS en hechtingsstoornis vertaald naar de alledaagse praktijk op groepen, in scholen en in samenwerking met de ouders. Per hoofdstuk worden 'best practice' handelingsplannen en beroepscompetenties gepresenteerd. Er wordt gebruik gemaakt van de PES-structuur om de problematiek, de oorzakelijke factoren en de symptomatologie inzichtelijk te maken. 

50 Dingen die ouders en leerkrachten van elkaar moeten weten over kinderen met autisme

Cassie Zupke
Huizen : Pica, 2015. - 224 p.
ISBN 9789491806391
Kinderen met autisme hebben vaak wat extra zorg en ondersteuning nodig, zowel thuis als op school. Er moet sprake zijn van een veilige en uitdagende omgeving waarin kinderen zich kunnen ontwikkelen tot zelfstandige en sociale volwassenen. Om te voorkomen dat ouders en leerkrachten elkaar 'bevechten' om het beste voor het kind te realiseren, onderzocht Cassie Zupke wat ze van elkaar moeten weten. In 50 dingen die ouders en leerkrachten van elkaar moeten weten over kinderen met autisme wordt gesproken over angsten, frustraties en zorgen, maar ook over hoop en succes. Het boek wil een brug slaan tussen thuis en school en de samenwerking tussen deze twee bevorderen.              

Checklist autisme ook te gebruiken als reflectie-instrument passend onderwijs

Naar schatting heeft één op de honderd mensen een vorm van autisme. Steeds meer leerlingen met autisme blijven op de basisschool. Omdat autisme niet altijd duidelijk te herkennen is helpt het leerkrachten om de belemmerende en beschermende factoren helder in kaart te brengen. Zo wordt de onderwijsbehoefte het uitgangspunt van handelen.
Maar in hoeverre voert uw school een autismevriendelijk beleid, kent uw school een autismevriendelijke schoolcultuur, is uw school autismevriendelijk ingericht en in hoeverre werkt uw school preventief aan een goede opvang van leerlingen met autisme? Wilt u weten in hoeverre het uw school lukt om invulling te geven aan passend onderwijs, dan kunt u ook gebruik maken van de checklist die ontwikkeld is door wvanuitautismebekeken.nl/producten. Hierin is als graadmeter ‘autisme’ genomen, maar u kunt er iedere andere vorm van specifieke onderwijsbehoefte naast leggen en de verschillende aspecten van het schoolbeleid onder de loep nemen. Het is een mooi instrument om met het MT te reflecteren op de mate waarin uw school passend onderwijs stimuleert om thuiszitten te voorkomen