Er zijn kinderen die niet spreken in specifieke sociale situaties waarin dat wel van hen verwacht wordt, terwijl deze kinderen wel kunnen spreken in andere situaties. Wanneer het kind dit langer dan 2 maanden doet, wordt er gesproken van selectief mutisme.
Lange tijd dacht men dat dit te maken had met ingrijpende gebeurtenissen, zoals negatieve ervaringen. Tegenwoordig gaat men ervan uit dat er een verband is tussen selectief mutisme en sociale angst, mogelijk in combinatie met een geremd temperament dat maakt dat het kind timide en terughoudend gedrag stelt in nieuwe situaties.
Selectief mutisme wordt meestal voor het eerst opgemerkt tussen het derde en het vijfde levensjaar. Er ligt dus een belangrijke taak voor kleuterleerkrachten weggelegd om dit mee op te volgen. Sommige kinderen zullen gaandeweg wel spreken zonder dat er extra ondersteuning of behandeling aan te pas komt. Andere kinderen durven de hele kleuter- of zelf de hele basisschoolperiode niet praten. Zonder behandeling blijft het selectief mutisme bestaan, soms zelfs tot in de volwassenheid.
